Taalterm: Manuscript

De taal­term van deze week, man­u­script, heeft het niet zo op mas­s­apro­duc­tie. Nee, hij is meer van het ambachtelijke, het klein­schalige. Maar toch heeft hij ook grote ambities: soms doet hij een beschei­den voors­tel in de hoop dat dat zich snel gaat vermenigvuldigen.

Definitie

Een man­u­script is een tekst, doc­u­ment of boek dat met de hand geschreven is (en dus niet is gedrukt).

Daar­naast ver­wi­jst man­u­script ook naar de ver­sie van een artikel of boek die je als schri­jver aan een uit­gev­er aanbiedt. 

Dit gebruik dateert uit de tijd dat je als auteur geen andere opties had dan een tekst met de hand op te schri­jven. Van­daag de dag kan een man­u­script ook best getypt zijn, een dig­i­taal bestand zijn of zelfs uit een print­er komen rollen, maar het is nog geen offi­cieel gedruk­te tekst – en daarom noem je het toch een manuscript.

Je kunt ook de afko­rt­ing ms. tegenkomen (meer­voud: mss.).

Voorbeelden

• Mid­deleeuwse man­u­scripten zijn vaak rijk versierd.
• Na de uitvin­d­ing van de boek­drukkun­st werd de rol van man­u­scripten veel min­der belangrijk.
• Wil je het man­u­script van mijn nieuwe roman eens doorlezen?

Etymologie

Het woord man­u­script betekent let­ter­lijk “met de hand geschreven” en komt uit het Latijn:

• man­u­scrip­tum (van manus, “hand” + scribere, “schri­jven”)

Weetje

Het woord­deel -man- voor “hand” ken je ook al uit woor­den zoals:

• man­i­cure (“zorg voor de hand”)
• eman­ci­patie (“de han­den vrij maken”)
• man­daat (“in han­den geven” van een verantwoordelijkheid)
• manege (“aan de hand lei­den” van een paard)

Hand­ig ? om te weten! (Sor­ry, ik kon het niet laten…)