Ben jij aan de beurt voor geweld?

Het is een van de lesjes die alle oud­ers hun kinderen bij moeten bren­gen: je kunt niet alti­jd direct kri­j­gen wat je wilt. Soms moet je nog even wacht­en.

Bij grote mensen is dat niet anders. Alleen is dat wacht­en dan vaak wat meer gefor­maliseerd en moet je plaats nemen in een wachtkamer of op een wachtli­jst. Nu zijn de mensen op zulke wachtli­jsten soms een tikkie ongeduldig, of duurt het wacht­en onre­delijk lang. En dan komen de wachtli­jsten in het nieuws.

Een greep uit de media: “Kamer­brief over wachtli­jsten bij zieken­huizen”, “Leden­stop en wachtli­jsten bij sportv­erenigin­gen”, “Wachtli­jsten bij restau­rants Nijmegen rond kerst”, “Lange wachtli­jsten bij peuter­speelzalen”…

Je kunt je dus mijn ver­baz­ing voorstellen toen ik de vol­gende kop in de krant zag, afgelopen week.

NRC, 2 maart 2016
NRC, 2 maart 2016

Lees verder Ben jij aan de beurt voor geweld?

Hup Vernederland!

Aan de vooravond van het afgelopen week­end, het zal je miss­chien zijn opgevallen, heeft het Ned­er­lands elf­tal op het WK voet­bal een wed­stri­jd gespeeld tegen titelverdedi­ger Span­je. De uit­slag loog er niet om: 1-5 ten nadele van de regerend wereld­kam­pi­oen. Er waren par­elt­jes, er waren juweelt­jes, er waren gouden momenten.

Vernederend...
Verned­erend...

Eén (taal)pareltje ontstond niet op het veld tij­dens de match, maar daar­na, in de bericht­gev­ing. Er was een zin­net­je dat in de pers steeds weer terugk­wam, van links­buiten tot rechtsvoor, van de spits tot in de achter­hoede: Ned­er­land verned­ert Span­je.

In die ene uit­spraak zit een prachtig een-tweet­je ver­pakt. Je hebt hem vast al gezien, maar voor alle zek­er­heid vol­gt hier even de her­hal­ing in slow motion: “Ned­er-land ver-ned­er-t Span­je”. Is het niet een schit­terende com­bi­natie?

Eerst even de droge kost. Het ned­er in land­snaam en werk­wo­ord is ver­want, en is een vor­m­vari­ant van neer. (Denk ook aan led­er-leer en wed­er-weer.) In bei­de gevallen doet het woord dus iets met het idee van “laag” of “naar bene­den”.

Lees verder Hup Verned­er­land!

Toen noord nog heel gewoon zuid was

Het lijkt zo sim­pel. Als je de weg kwi­jt bent, pak je je smart­phone, opent de kom­pas-app en kijkt waar het N’etje heen draait. Dat is het noor­den en klaar is Kees Kom­pas.

Maar nee, zo sim­pel is het toch ook weer niet. Want als jij je herkent in dit sce­nario ben je niet alleen jonger dan pak­weg 20 – het zal je dan ook een worst wezen waar het noor­den is. Jij gaat gewoon naar je nav­i­gatie-app en vraagt vrien­delijk om terug naar huis geleid te wor­den. En of dat noord-, oost-, west- of zuid­waarts is, who cares?

Kompas
Noord of zuid?

Ah, de nos­tal­gie. Een echt kom­pas, met zo’n wiebe­lend naald­je dat een rode en witte (of staalk­leurige) kant heeft. En dat je moet draaien om het rode naald­je bij de N van noord te bren­gen. Het klinkt zo heer­lijk predig­i­taal, toen noord nog noord was en zuid zuid, en je een mag­neet­je in een ronde plat­te doos nodig had om het ver­schil te zien.

En toch – ik ver­val in her­hal­ing – is ook dat niet zo sim­pel als het klinkt. Want je staat er niet bij stil, maar… noord is hele­maal niet noord, en zuid ook niet zuid. Enige uit­leg is op zijn plaats.

Lees verder Toen noord nog heel gewoon zuid was

Therapeutisch

Soms lees je een tekst waar je een “dou­ble take” bij doet: je leest de woor­den snel nog eens terug om te kijken of er echt wel staat wat jij dacht dat er stond.

Ik had dat met de ver­pakking van een flesje met home­opathis­che kor­relt­jes (“gran­ules”, vol­gens het doos­je). Die omschreef de inhoud als een “home­opathisch geneesmid­del zon­der spec­i­fieke ther­a­peutis­che toepass­ing”.

 

Nou kan je twisten over de merites van de home­opathie. En dan zou je al bij voor­baat kun­nen zeggen dat de woord­com­bi­natie “home­opathisch geneesmid­del” een con­tra­dic­tio in ter­min­is is. Maar ook als we dat sta­tion even over­slaan, kun je er toch niet omheen dat er iets merk­waardigs is aan de frase “geneesmid­del zon­der spec­i­fieke ther­a­peutis­che toepass­ing”.

Lees verder Ther­a­peutisch