Desert vs. dessert

De Engelse woor­den desert en dessert sche­len maar een enkele s, maar beteke­nen toch iets heel anders. Maar dat is niet het hele ver­haal, want desert betekent in zijn een­t­je al twee ver­schil­lende din­gen – of eigen­lijk zelfs drie. Hoe dat pre­cies zit? We leggen het uit!

Waar hebben we het over?

Woor­den met dezelfde spelling maar een andere beteke­nis haal je makke­lijk door elka­ar, zek­er als een van die twee ook nog eens dezelfde uit­spraak heeft als een derde term met wéér een andere beteke­nis.

Betekenis en gebruik

  • Desert is een zelf­s­tandig naam­wo­ord dat klinkt als [DEH-zert] en “woesti­jn” betekent.
  • Desert is daar­naast een werk­wo­ord; dan klinkt het als [dee-ZERT] en betekent het: “ver­lat­en”.
  • Dessert klinkt ook als [dee-ZERT]; het is een zelf­s­tandig naam­wo­ord en betekent: “toet­je”, “dessert”.

Je ziet hoe deze woor­den een bron van ver­war­ring kun­nen zijn. Desert en desert zien er het­zelfde uit maar klinken anders en beteke­nen ook iets anders. En desert en dessert zien er niet het­zelfde uit, maar klinken toch gelijk, al beteke­nen ze dan wel weer ver­schil­lende din­gen.

Voorbeelden 

  • Get­ting lost in the desert must be very scary.
  • Did you know that Marge’s hus­band has desert­ed her?
  • I’ve decid­ed on my dessert: I’ll have the tiramisu.
  • If the bad guys desert their hostage in the desert, they should at least leave him some dessert.

Even opletten

Het woord desert kent daar­naast nóg een beteke­nis, zij het bij­na uit­slui­tend als meer­voud in de uit­drukking just deserts. Hier klinkt desert als [dee-ZERT] en is het afgeleid van het werk­wo­ord deserve (ver­di­enen); het woord just is ver­want aan jus­tice en betekent “recht­vaardig”, “welver­di­end”.

Iemands just deserts zijn dan de din­gen (posi­tief of negatief) die hem toekomen, die hij ver­di­end heeft – als beloning of als straf. Je zult deze uit­drukking het vaakst tegenkomen als evenknie van “ver­di­ende loon”, in de zin van een straf of afreken­ing die iemand toekomt:

  • If you believe in kar­ma, then you think that peo­ple who do bad things will even­tu­al­ly get their just desserts.

Weetje

De woor­den desert (woesti­jn) en desert (ver­lat­en) zijn bei­de te her­lei­den op het Frans, respec­tievelijk rond 1200 via het Oud­franse desert en rond 1600 via het Franse désert­er. Die woor­den zijn op hun beurt weer terug te voeren op het Lati­jnse deserere, dat “ver­lat­en” of “in de steek lat­en” betekent.

De herkomst van dessert is anders. Dit woord is ook via het Frans in het Engels terecht­gekomen, maar dan op basis van het Mid­del­franse dessert, dat “laat­ste gang (bij een maalti­jd)” betek­ende. Let­ter­lijk betek­ende het “het ver­wi­jderen van wat geserveerd was”, van desservir (de tafel afruimen), wat een com­bi­natie is van des- (ont-) en servir (opdi­enen). Het dessert was dus het aller­laat­ste gerecht, dat op tafel kwam na het “ont-opdi­enen”, oftewel nadat de rest van de maalti­jd al was afgeruimd.

Wat vind jij?