Poisonous vs. venomous

De Engelse woor­den poi­son en ven­om beteke­nen alle­bei: gif. Maar toch zijn ze niet onder­ling uitwissel­baar – er is een duidelijk ver­schil in beteke­nis en gebruik. Wan­neer kies je welke term en waarom? En nu we het er toch over hebben… wat is dan het ver­schil met een tox­in?

Waar hebben we het over?

Som­mige woor­den hebben nauw ver­wante maar toch duidelijk onder­schei­den betekenis­sen. Dan kun je ze niet zomaar omwisselen.

Betekenis en gebruik

• Poi­so­nous betekent “giftig” in de zin van: slecht voor je als je het zelf eet of inademt.
• Ven­omous betekent “giftig” in de zin van: slecht voor je als je erdoor gebeten wordt.

Een pad­den­stoel of plant die je ziek maakt als je hem bin­nenkri­jgt, zoals een vliegen­zwam of wolfskers, is poi­so­nous.

Een dier waar­van de beet of steek je ziek maakt, zoals de pijl­gifkikker of trechter­spin, is ven­omous.

Voorbeelden

• Many poi­so­nous plants that are unsafe to eat can still be used for med­i­c­i­nal purposes.
• Arsenic is a well-known poi­son.
• If you’re bit­ten by a ven­omous snake, go to the doc­tor right away.
• The Por­tuguese man o’ war is a jel­ly­fish-like crea­ture that deliv­ers a painful ven­om through its long tentacles.

Even opletten

Net als poi­so­nous en ven­omous, kun je ook de ver­wante woor­den poi­son en ven­om niet zomaar door elka­ar gebruiken. Voor sprek­ers van het Ned­er­lands is dat ver­war­rend, want bei­de ter­men lat­en zich ver­tal­en als “vergif”.

Er is echter een andere oploss­ing, en dat is het woord tox­in. Dat betekent “giftige stof” en kan gebruikt wor­den om zow­el een poi­son als een ven­om te omschrijven.

Weetje

Als vuistregel kun je het vol­gende aan­houden. Een organ­isme maakt een poi­son aan als zelfverdedig­ingsmech­a­nisme, om te voorkomen dat het opgegeten wordt. En een dier maakt een ven­om aan als jacht­mech­a­nisme, om een prooi mee te doden of verdoven.

Bonus-weet­je:
Ze zijn heel zeldza­am, maar som­mige dieren zijn zow­el poi­so­nous als ven­omous. Dit is onder andere het geval bij bepaalde slang­soorten die (voor de mens) giftige kikkers ope­ten. Deze slan­gen, bijvoor­beeld van het ges­lacht Rhab­dophis, zijn dus én giftig als ze je bijten én als je ze op zou eten.