Als iemand schrijft of appt “Heb jij me aantekeningen gezien?”, dan voelen de meeste mensen wel aan dat daar iets niet aan klopt. Maar waarom is het fout? Het antwoord op die vraag is ingewikkelder dan je denkt.
Waar hebben we het over?
Er is een verschil tussen spreektaal en schrijftaal. En er is een verschil tussen formeel en informeel taalgebruik. Als je die beide onderscheiden niet goed in het vizier houdt, dan kies je soms de verkeerde woordvorm.
Betekenis en gebruik
- Me is een persoonlijk voornaamwoord of een wederkerend voornaamwoord dat verwijst naar de ik-persoon in een zin. Je kunt me vervangen door mij, maar soms klinkt dat overdreven deftig.
- Mijn is een bezittelijk voornaamwoord dat aangeeft dat iets hoort bij de ik-persoon in een zin. Je kunt mijn inkorten tot m’n. In beide gevallen betekent het: “van mij”.
Voorbeelden
- Heb je me dat bestand al gemaild? [persoonlijk voornaamwoord]
- Ik heb me ingeschreven voor de marathon. [wederkerend voornaamwoord, hoort bij zich inschrijven]
- Ik ben mijn sleutels weer eens kwijt… [bezittelijk voornaamwoord]
- Ik ben m’n sleutels weer eens kwijt… [bezittelijk voornaamwoord]
Let op: “Ik ben me sleutels weer eens kwijt” is dus fout!
Even opletten
De korte versie is: me kan nooit “van mij” betekenen. Daarvoor heb je altijd mijn of m’n nodig. Waarom dan toch die verwarring?
Dat ligt ten eerste aan het verschil tussen spreektaal en schrijftaal. Je spreekt de op een na laatste voorbeeldzin hierboven niet uit als: “Ik. Ben. Mijn. Sleutels. Weer. Eens. Kwijt.” Als je goed oplet, hoor je dat mensen meestal niet eens pauzeren tussen woorden; het is één grote taalbrei. Dus het klinkt eerder zo: “Kbemmesleutesweeskwijt”.
Zo zie je dat wat je schrijft als “m’n” of “mijn” meestal klinkt als “me”.
En het ligt ten tweede aan het verschil tussen formeel en informeel taalgebruik. In de eerste twee voorbeeldzinnen hierboven zouden de meeste mensen niet kiezen voor het formele mij, maar liever voor het informele me. Als dat onderscheid niet zou bestaan, zou het hele me-mijn probleem ook niet bestaan. Ga maar na, niemand zou schrijven: “Ik ben mij sleutels weer eens kwijt.”
Het is dus de informele vorm van het persoonlijk of wederkerend voornaamwoord die verward wordt met de spreektaalvorm van het bezittelijk voornaamwoord. Als je er zo over doordenkt, is het een klein wonder dat de meeste mensen het meestal wél goed schrijven!
Weetje
Het verschil tussen me en mij is niet alleen een kwestie van informeel of formeel, maar ook van nadruk en klemtoon. Denk maar aan een zin als “Welnee, Jeanne had mij gevraagd om haar bruidsmeisje te zijn!” Daarin zou je niet snel mij vervangen door me, toch?