Die vs. dat

Is het “Die boekom­slag is veel mooier” of “Dat boekom­slag is veel mooier”? Om dat de weten, moet je eerst vra­gen of het de omslag is of het omslag. Weet jij welke vorm “cor­rect” is?

Waar hebben we het over?

Het Ned­er­lands kent één onbepaald lid­wo­ord (een) en twee bepaalde lid­wo­or­den: de en het. Die laat­ste hebben elk hun eigen bijbe­horende voornaamwoorden.

Betekenis en gebruik

• Die is het aan­wi­jzend voor­naam­wo­ord dat hoort bij het lid­wo­ord de.
• Dat is het aan­wi­jzend voor­naam­wo­ord dat hoort bij het lid­wo­ord het.

Oftewel: als je wijst naar een muis (de-woord), dan zeg je: “Die muis”; en als je wijst naar een huis (het-woord), dan zeg je: “Dat huis”.

Voor de volledigheid…  je ziet het­zelfde gebeuren bij de aan­wi­jzende voor­naam­wo­or­den deze en dit.

Voorbeelden

• Heb je die grote rom­mel al gezien in Liekes kamer? [want: de rommel]
• Ik zag dat prob­leem vorig jaar al aankomen. [want: het probleem]

Even opletten

Er zijn woor­den (zoals omslag, dat je aan het begin van deze TaalTip al tegenkwam) waar­bij je zow­el de als het mag gebruiken als lid­wo­ord. In die gevallen kan je dus ook kiezen voor zow­el die als dat – als je maar wel con­se­quent blijft!

• Wie heeft die/dat label op deze broek gespeld?
• Ik vind die/dat matras hele­maal niet lekker slapen.

In veel gevallen zul je bij deze woor­den merken dat je een voorkeur hebt voor de ene of de andere vorm. Als je bijvoor­beeld niet kunt kiezen tussen de luipaard en het luipaard, probeer het dan eens met die luipaard en dat luipaard – vind je een van die twee “beter” klinken? Hoe dan ook, ze zijn alle­bei goed!

Weetje

In som­mige gevallen veran­dert een woord van beteke­nis als je switcht van de naar het. Denk maar aan de pad en het pad. Dan zie je dus ook dat die pad en dat pad twee ver­schil­lende din­gen betekenen.