Co-operate vs. cooperate

Wat we in Ned­er­land soms een “liggend streep­je” noe­men, heet in het Engels een hyphen. Bij som­mige woor­den zie je die hyphen soms wel, en soms niet in de spelling terug. Hoe zit dat bijvoor­beeld bij co-oper­ate en coop­er­ate?

Waar hebben we het over?

Tal­en veran­deren voort­durend, inclusief de spelling van woor­den. In som­mige gevallen kan dat spellingsver­schil zo beschei­den zijn als het weglat­en van een streepje.

Betekenis en gebruik

• Co-oper­ate is een Engels werk­wo­ord dat “samen­werken” betekent.
• Coop­er­ate is een Engels werk­wo­ord dat “samen­werken” betekent.

Als je dat zo leest, dan lijkt het alsof deze spellin­gen hele­maal onder­ling uitwissel­baar zijn. Toch is dat niet zo.

Er is hier geen strenge afbak­en­ing tussen Brits- en Amerikaans-Engels – zoals bijvoor­beeld bij colour en col­or wel het geval is– maar toch is er wel een ten­dens. De Brit­ten gaven lange tijd de voorkeur aan de spelling co-oper­ate en de Amerika­nen verkiezen meestal coop­er­ate. Maar bei­de spellin­gen komen in bei­de ver­sies van het Engels voor en gelden als volkomen acceptabel.

Voorbeelden

• The chil­dren coop­er­at­ed/co-oper­at­ed well on the new crafts project.
• The sus­pects have been coop­er­at­ing/co-oper­at­ing with the police.

Even opletten

Er zijn een aan­tal afgelei­de woor­den waar­voor par­al­lelle vari­anten bestaan:

• de zelf­s­tandi­ge naam­wo­or­den co-oper­a­tion en coop­er­a­tion
• de bijvoeglijke naam­wo­or­den co-oper­a­tive en coop­er­a­tive
• de bij­wo­or­den co-oper­a­tive­ly en coop­er­a­tive­ly

In alle gevallen geldt: kies één vorm (met of zon­der streep­je) en gebruik die con­se­quent. En ook: pas die vorm in alle woord­soorten toe. Ver­mi­jd dus incon­sis­tente zin­nen zoals: *The may­or thanked us for coop­er­at­ing with his team and added that the co-oper­a­tion had been very pleasant.

Weetje

De spelling zón­der hyphen is duidelijk pop­u­laird­er aan het wor­den, wereld­wi­jd. In het Amerikaans-Engels lag het omslag­punt al rond 1910. Kijk maar naar deze Google Books Ngram, waarin je ziet hoe vaak de bei­de spellin­gen voorkomen in hun cor­pus van gedruk­te boeken:

En dan het Brits-Engels. In de grafiek hieron­der zie je dat daar het omslag­punt pas kwam tegen 1980, dus 70 jaar later:

Maar in bei­de gevallen geldt: coop­er­ate is in opmars en co-oper­ate wordt steeds min­der gebruikt.

Bonus-weet­je:
Een vergelijk­baar pro­ces van taalveran­der­ing zien we bij een ander Engels woord: co-ordi­nate. Ook daar is de spelling coor­di­nate in opmars, en ook daar kwam het omslag­punt eerder in het Amerikaans-Engels (rond 1900) dan in het Brits-Engels (rond 1960).