Maaiveld

Je hoort de term van­daag de dag wat min­der in de media, maar jaren­lang was Ned­er­land on-Ned­er­lands trots op zijn pol­d­er­mod­el. Dat woord is ergens in de jaren negentig door iemand ver­zon­nen, en het werd al snel mateloos populair.

Polderen

“Het pol­d­er­mod­el” is intussen gewoon een nieuwe naam is voor hoe Ned­er­land al jaren en jaren in elka­ar zit. Het is de poli­tieke belicham­ing van onze voorkeur voor het oplossen van prob­le­men en vraagstukken door mid­del van een over­leg-en-con­sen­sus­mod­el in plaats van een confrontatie-en-frustratiemodel.

Een van de voor­waar­den voor suc­cesvol polderen is de afwezigheid – of het in toom houden – van ego’s. Dat is mooi in lijn met de nuchtere en zuinige aard waar het Ned­er­landse volk min of meer bek­end om staat.

Flam­boy­ant en excen­triek zijn dan ook van oor­sprong geen woor­den die uit de Hol­landse pold­er getrokken zijn. De Ned­er­lan­der gaat gebukt onder het doo­d­doen­er­mot­to: “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.” Hij houdt zijn kop dan ook net­jes onder het maaiveld.

Roem

Maar er ontstaat een prob­leem als een van die Hol­lan­ders nadrukke­lijk in de belang­stelling komt te staan, omdat hij onlangs bij­zon­dere din­gen heeft gedaan of iets spe­ci­aals heeft bereikt. In het Engels ben je snel klaar: zo iemand is een celebri­ty. Celebri­ty komt (via het Frans) van het Lati­jnse cel­e­brare, dat zoveel betekent als vieren, roe­men, eren.

Maar wat moet je toch met dat soort woor­den, als nuchtere polder­boer? Als iemand al jaren dood is, kun je vrij veilig zeggen dat het een “gevierd dichter” was, of een “beroemd zwaard­vechter”, of een “alom geëerd staatsman”.

De celebri­ties van van­daag de dag zijn alleen meestal geen dichters of zwaard­vechters of staat­slieden; het zijn eerder tv-pre­sen­ta­toren, sporters, acteurs, koks en zangers. En lat­en we nou eerlijk zijn. Is Ger­ard Jolink nou een gevierd man? Is Sven Kramer een beroemd­heid? En real­i­tys­ter Bar­bie – geëerd? Kom nou.

Wat moet je met die mensen, met het Ned­er­landse legioen van medi­aster­ren en ster­ret­jes dat de tv bevolkt als (afwis­se­lend) pan­el­lid, pre­sen­ta­tor, ver­meend expert, gast, jurylid, etc.? Hoe noem je ze als ze geen celebri­ties mogen heten?

Een bekend recept

Geheel in lijn met het maaiveld­principe wor­den deze mensen “bek­ende Ned­er­lan­ders“ genoemd, soms afgeko­rt tot “BN’ers”. Het is een bij­na eufemistis­che term die vol­doet aan alle nuchter­hei­ds- en zuinigheidseisen.

Natu­urlijk, Flo­rence Nightin­gale is a well-known British woman. Emmanuel Macron is un français bien con­nu en Thomas Edi­son is a well-known Amer­i­can. Maar daarmee zijn het nog geen celebri­ties. Dat is nog alti­jd een tijdelijk trap­je hoger. De celebri­ty-sta­tus is iets vluchtigs en heeft te mak­en met roem, niet met bekend-zijn.

Als iemand er een goed Ned­er­lands woord voor weet, mag hij het zeggen. Met een beet­je geluk word je zelf dan ook een – eh… dat laat­ste woord mag je, geheel in lijn met het pol­d­er­mod­el, zelf invullen.