De ondertitel van deze site is: “Alles wat je al dacht te weten over taal”. Maar ja, daarmee weet je nog niet alles over Taaleidoscoop. Vandaar deze, eh… Fijne Antwoorden Questionnaire.
Over deze site
Wat is Taaleidoscoop?
Taaleidoscoop is een blog over taal. Vooral de Nederlandse taal, maar we nemen ook Engels mee, want in de samenleving van vandaag zijn beide niet meer weg te denken. Als je door de Taaleidoscoop kijkt, zie je de taal in actie, waar je ook kijkt – als bindweefsel van onze menselijkheid, als voetspoor van de geschiedenis, als het wijde web van zandpaadjes en snelwegen waarop ideeën hun weg vinden.
Voor wie is Taaleidoscoop bedoeld?
Iedereen die nieuwsgierig is naar taal – van middelbare scholier tot masterstudent, van stagiair tot senior consultant, van d/t-twijfelaar tot toetsenbordtijger. Kortom, Taaleidoscoop biedt voer voor alfabeten.
Wie schrijft de artikelen?
Dat ben ik, Harman Hoetink. Als je hier op de site “we” leest, dan ben ik dat in de rol van webmaster of contentmanager. Nader kennismaken? Daar hebben we een “Over mij”-pagina voor.
Hoe vaak verschijnt er een nieuw artikel?
Een tijd lang was het antwoord: wekelijks (Taaleidoscoop is begonnen als e-mailnieuwsbrief). Toen werd het een paar productieve jaren lang twee keer per week. Maar eerlijk is eerlijk, er zijn ook periodes geweest dat de site door omstandigheden stil heeft gelegen. Laten we het erop houden dat het doel is om elke week of twee weken een nieuw taalverhaal te plaatsen.
Inhoud en aanpak
Wat voor onderwerpen komen aan de orde?
“Te veel om op te noemen” is zo’n dooddoener, maar het is wel waar. Om je op weg te helpen is hier een woordwolkje.
afkorting alliteratie beeldspraak beeldtaal beladen woorden bijzondere woorden etymologie eufemisme grammatica idioom interpunctie leestekens metafoor miscommunicatie mythologie naamgeving neologisme poëzie spelling stijl stijlfiguur stijlfout taalverandering typografie uitspraak valse vrienden woordkeuze woord van het jaar
Wat is het redactionele beleid: prescriptief of descriptief?
Hier maakt de site een heldere keuze: de rol van Taaleidoscoop is om te beschrijven hoe het levende Nederlands en Engels in de echte wereld gebruikt worden (lees: descriptief), en niet om voor te schrijven “hoe het moet” (prescriptief). Er zijn wel degelijk taaladviezen en soms een kritische blik, maar dan altijd vanuit het principe: hoe kun je de taal gebruiken om zo effectief en overtuigend mogelijk ideeën uit te wisselen?
Welke bronnen en taalregels gebruik je?
Er is zoveel informatie over taal te vinden op het internet en op de boekenplanken in Taaleidoscoop HQ, te veel om op te noemen. Maar tot de favoriete bronnen horen onder andere: de Dikke Van Dale, digitaal; Merriam-Webster voor Amerikaans-Engels en Oxford voor Brits-Engels; de Etymologiebank of het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, en de Online Etymology Dictionary, voor etymologie; Wikipedia voor taalkundige terminologie; en AI voor verkennend onderzoek.
Ik heb een fout gevonden op de site – wat nu?
Fijn! Het doel is natuurlijk om Taaleidoscoop een foutloze website te laten zijn – maar iedereen laat wel eens een steekje vallen, ook ik. Dus zie je ergens een tikfout of een inhoudelijk misser, laat het me weten. Je oplettendheid wordt op prijs gesteld.
Waarom zijn er geen advertenties op de site?
Heel eerlijk, omdat ik uit eigen ervaring weet hoe irritant het is als je je een weg moet banen door een berg irrelevante advertenties om te komen bij de inhoud. Taaleidoscoop wil een mooie, toegankelijke, heldere website zijn waar je snel vindt wat je zoekt en waar alles draait om de liefde voor taal, zonder ballast.
Huisregels
Kan ik reageren op een artikel?
Bij elke post staat een reactieformulier en ieders perspectief is welkom. Maar let op: we zijn hier wel nette mensen, dus reacties die beledigend of respectloos zijn, worden niet geaccepteerd.
Mag ik een artikel citeren (of gebruiken in de klas)?
Ja, dat mag. Doe dat altijd wel mét bronvermelding – of naar Taaleidoscoop, of (liever nog) naar de specifieke pagina. Wil je even sparren over de inhoud of een mogelijke samenwerking? Neem dan even contact op.
Kan ik een vraag stellen of een onderwerp voorstellen?
Zeker, graag zelfs. Soms komen er zo veel berichten van lezers binnen dat ik niet iedereen persoonlijk kan antwoorden, maar ik doe mijn best. Doop je vulpen in de inktpot en ga naar Contact. Ik hoor graag van je.
Mag ik een artikel gebruiken voor commerciële doeleinden?
Neen. Met die tweede n aan het eind om extra streng te klinken. Taaleidoscoop is geen commerciële website; alle inhoud is gratis toegankelijk. Maar als je een interessant project hebt, denk ik graag mee. Meer weten? Stuur me dan even een bericht.
De Nederlandse taal
Gaat het Nederlands naar de haaien?
Oh, wat is het fijn om soms even lekker te foeteren over hoe alles vroeger beter was. Die jonge mensen van tegenwoordig, die maken er een potje van! Geen enkel respect voor de regels van de taal en hoe het hoort. Nou ja, “hoort”… De waarheid is dat het Nederlands, en elke andere levende taal, continu in verandering is. En dat is maar goed ook. Taalvernieuwing, taalverandering, de evolutie van de taal – hoe je het ook noemen wilt, in een gezonde, vieve taal worden sommige regels losgelaten en raken andere juist ingeburgerd, komen sommige woorden erbij en raken andere in onbruik. Soms is dat even wennen en vaak is het heel verfrissend. Kortom, nee, het Nederlands gaat niet naar de haaien.
Wat is de meest gemaakte fout in het Nederlands?
Dat is een lastige, want taalfouten komen in clusters voor; je hebt soorten fouten die als groep meer of minder vaak boven komen drijven. Samenstellingen zijn zo’n categorie (lange + termijn + planning), en ook woorden die vaak verward worden (tenslotte / ten slotte). Maar ik vermoed dat bovenaan de lijst staat: d/t/dt-fouten. Dat is dan ook een terugkerend thema op Taaleidoscoop.
Wat is je geheime pet peeve?
Met stip op de tweede plaats: het rommelige en vaak incorrecte gebruik van de puntkomma, die in het Nederlands veel minder gebruikelijk is dan in het Engels. Maar wat bijna dagelijks een kleine zucht aan me ontlokt is het gebruik van een enkel aanhalingsteken openen (‘) waar een apostrof (’) op zijn plaats is. Bijna niemand ziet het, het kan bijna niemand iets schelen, maar ik pink er een traantje bij weg, elke keer. (Terzijde: Van Dale vertaalt pet peeve als “gekoesterd verdrietje”, wat best schattig is.)
Persoonlijk
Heb je een favoriet Nederlands woord?
Je mag eigenlijk geen favorieten hebben, toch? Alle kinderen in de crèche zijn even lief. Maar ik heb wel een zwakke plek voor het duo guur-onguur. Die lijken door dat on- elkaars tegengestelden te zijn (denk aan mogelijk-onmogelijk), maar niets is minder waar: ze betekenen hetzelfde! Of het nou guur weer of onguur weer is, je kunt maar beter je regenjas aandoen.
En een favoriet Engels woord?
Andere crèche, zelfde principe. Het Engels barst van de prachtige woorden omdat het over de eeuwen heen zoveel invloeden in zich heeft verenigd: Angelsaksisch, Oudnoors, Normandisch, Latijn en Grieks, Keltisch en meer. Maar als ik toch moet kiezen: sesquipedalian. Dat betekent “neigend tot het gebruik van onnodig lange woorden”. Kijk, daar kan je mee thuiskomen.
Win je altijd bij Scrabble?
Nou, nee. Ik hoor het wel vaker: jij zult vast heel goed zijn in Scrabble, kruiswoordraadsels, woordzoekers etc.! Maar helaas. Mijn interesse is meer in verhalen vertellen, dingen duidelijk maken, taal glansrijk maken. Kennelijk is een taalbrein heel iets anders dan een puzzelbrein.
Irriteer je je aan taalfouten van anderen?
Absoluut niet. Toegegeven, taalfouten vallen me wel op – dat krijg je als je decennialang als taalprofessional werkt. Maar wat ik vooral heb geleerd: iedereen maakt fouten. Ook ik, ook jij, ook de koning, keizer en admiraal. Fouten maken is helemaal niet erg, daar leer je van. Wat me wel zorgen baart is onverschilligheid. Als iemand een taalfout maakt, erop gewezen wordt en dan denkt: nou en, kan mij wat schelen. Dat doet me veel meer verdriet dan die fout zelf.
¶