Taalterm van de week: Perkament

De taal­term van deze week, perka­ment, gelooft in reïn­car­natie. Hoe je bij lev­en ook in je vel zat, vin­dt hij, er is een nut­tig lev­en na de dood. En zelfs na dát tweede lev­en kun je nog een keer je nut bewi­jzen, als je echt goed je best doet. Met een beet­je geluk ga je zo eeuwen of zelfs mil­len­nia mee.

Definitie

Perka­ment of perka­ment­pa­pi­er is een mate­ri­aal om op te schri­jven, gemaakt van dieren­huid.

Een boek van perka­ment had meestal de vorm van een rol. Het werd lat­er ook gebruikt als mate­ri­aal voor de kaft om papieren codices mee te binden. 

Perka­ment bleef als schri­jf­ma­te­ri­aal in gebruik tot ver in de mid­deleeuwen, en werd vanaf toen gaan­deweg ver­van­gen door het goed­kopere papi­er, dat ook nog eens de inkt beter opnam.

Een exem­plaar van de Sach­sen­spiegel (een Duits wet­boek) uit 1385, geschreven op perka­ment

Een bestaand vel perka­ment kon opnieuw geschreven wor­den als palimpsest, maar ook een andere bestem­ming kri­j­gen – bijvoor­beeld als mate­ri­aal voor de kaft van een ander boek. Zulke gere­cy­clede stukken perka­ment het­en mem­bra dis­jec­ta (ver­wor­pen delen). 

Voorbeelden

  • Een voordeel van perka­ment boven papyrus is dat perka­ment glad­der is en makke­lijk aan bei­de kan­ten beschreven kan wor­den.
  • De oudst bek­ende perka­menten doc­u­menten dateren van ten min­ste 2500 v.Chr. in Egypte.

Etymologie

Perka­ment ontleent zijn naam aan de stad waar het maakpro­ces ervan in de oud­heid is geper­fec­tion­eerd: Perg­a­mon (of Perga­mum). Deze stad lag in de Klein-Azi­atis­che regio Mysia, op de plaats van de huidi­ge Turkse stad Berga­ma.

Weetje

Voor het mak­en van perka­ment wer­den voor­namelijk de huiden gebruikt van schapen, kalv­eren en geit­en. Kalver­huid leverde het beste resul­taat op. Maar er werd ook perka­ment gemaakt van de huid van andere dieren, zoals koeien, koni­j­nen en ezels.

Wat vind jij?