Taalterm van de week: Papyrus

De taal­term van deze week, papyrus, is zo plat als een dubbelt­je. Maar hij rolt zich graag knus op, en kan dan ellen­lang door­gaan. Op zichzelf heeft hij niet heel veel te vertellen, maar als je vin­dt dat je zelf iets belan­grijks te melden hebt, dan geeft hij je graag een plek om dat te doen.

Definitie

Een papyrus is een handgeschreven tekst of een doc­u­ment dat zijn naam dankt aan het mate­ri­aal waarop het is geschreven: papyrus. 

Op zijn beurt is papyrus (het mate­ri­aal) een schrift­drager die een voor­lop­er was van perka­ment en papi­er en die zijn naam dankt aan de plant waar­van het gemaakt werd: de papyrus­plant.

Die papyrus­plant (Cype­r­us papyrus) wordt ook wel kortweg papyrus genoemd, en staat verder bek­end als papyrus­ri­et, papier­plant of papier­ri­et.

Zoals je ziet kan het woord “papyrus” zek­er drie din­gen beteke­nen: een grasachtige planten­soort, een of meer vellen van het schri­jf­ma­te­ri­aal dat van de bladeren van die plant gemaakt wordt, en de inhoud van de tekst (en afbeeldin­gen) op dat mate­ri­aal.

Het klassieke meer­voud van papyrus is papyri, maar tegen­wo­ordig geldt ook papyrussen als cor­rect.

Voorbeelden

  • Papyrus werd voor het eerst gemaakt door de oude Egyptenaren.
  • De oud­ste bek­ende papyrus is ruim 4500 jaar oud en beschri­jft de bouw van de Grote Piramide.
  • Papyrussen groei­den oor­spronke­lijk in moerassen en langs riv­ieroev­ers in tro­pisch Afri­ka.

Hieron­der zie je een papyrus­plant en een rol van papyrus met daarop (in Oud­grieks) de fac­tu­ur voor de aankoop van een ezel:

Papyrus en papyrus

Etymologie

Ons woord papyrus (en ook het woord papi­er) is ontleend aan het Lati­jnse papyrus, wat weer afs­tamt van het Griekse papy­ros. Dat was in het Grieks al een leen­wo­ord, maar het is onbek­end wat de herkomst daar­van was.

Weetje

Het Ned­er­landse woord papi­er is al in de 14e eeuw als leen­wo­ord ontstaan, op basis van het Oud­franse papi­er. De term papyrus is qua herkomst oud­er, maar is pas in de 18e eeuw in het Ned­er­lands opgetek­end.

Wat vind jij?