Atypisch vs. a-typisch

Je ziet het woord atyp­isch ook wel eens in de spelling a-typ­isch. Of is dat ander­som en zie je het woord a-typ­isch ook wel eens in de spelling atyp­isch? Bei­de vor­men komen in het lev­ende Ned­er­lands voor, maar slechts een daar­van geldt als cor­rect. Lees snel verder!

Waar hebben we het over?

Van som­mige woor­den lijkt de offi­ciële spelling min­der goed aan te sluiten op de uit­spraak dan een alter­natieve schri­jfwi­jze. Dan lijkt die laat­ste een vanzelf­sprek­end alter­natief, zelfs als hij formeel “fout” is.

Betekenis en gebruik

  • Atyp­isch is een bijvoeglijk naam­wo­ord dat betekent: afwijk­end van de norm, onregel­matig.
  • A-typ­isch is een veel voorkomende vari­ant van atyp­isch die formeel geldt als incor­rect.

Voorbeelden

  • Dit schilder­ij van Picas­so is atyp­isch voor zijn Blauwe Peri­ode.
  • Omdat de patiënt een atyp­isch ziek­te­beeld had, werd de diag­nose pas laat gesteld.
  • Het is atyp­isch dat een poli­tieke par­tij geen andere leden dan de oprichter toe­laat.

Even opletten

Er zijn nog veel meer samen­stellin­gen met het voor­voegsel a-, dat een ontken­nende func­tie heeft. Denk aan woor­den zoals:

  • aso­ci­aal
  • atheïst
  • apoli­tiek
  • ate­ch­nisch

Zoals je ziet schri­jf je in alle gevallen de a- aan het hoofd­wo­ord vast, zon­der streep­je.

Er zijn ook com­bi­naties waarin er een vorm van klink­er­bots­ing zou optre­den tussen a- en de eerstvol­gende let­ter. Daarom heeft a- een klein zus­je in de vorm van an-, een voor­voegsel dat ook een ontken­nende werk­ing heeft. Voor­beelden zijn:

  • anor­gan­isch
  • anal­fabeet

Weetje

Naast a- en an- zijn er nog meer pre­fix­en die ontken­nend zijn. Denk bijvoor­beeld aan on- en niet-.

Vaak geldt er voor bepaalde com­bi­naties een voorkeur voor het ene of het andere voor­voegsel. Je zegt bijvoor­beeld Hij voelde zich onbe­grepen, en nooit “Hij voelde zich abegrepen”.

Toch is er soms wel degelijk over­lap. Denk aan de woor­den ate­ch­nisch, ontech­nisch en niet-tech­nisch. Het is leuk om erover na te denken of zulke bij­na-iden­tieke woor­den wel het­zelfde beteke­nen, of dat er toch sub­tiele ver­schillen in gebruik zijn.

Wat vind jij?