Hup Vernederland!

Aan de vooravond van het afgelopen week­end, het zal je miss­chien zijn opgevallen, heeft het Ned­er­lands elf­tal op het WK voet­bal een wed­stri­jd gespeeld tegen titelverdedi­ger Span­je. De uit­slag loog er niet om: 1-5 ten nadele van de regerend wereld­kam­pi­oen. Er waren par­elt­jes, er waren juweelt­jes, er waren gouden momenten.

Vernederend...
Verned­erend...

Eén (taal)pareltje ontstond niet op het veld tij­dens de match, maar daar­na, in de bericht­gev­ing. Er was een zin­net­je dat in de pers steeds weer terugk­wam, van links­buiten tot rechtsvoor, van de spits tot in de achter­hoede: Ned­er­land verned­ert Span­je.

In die ene uit­spraak zit een prachtig een-tweet­je ver­pakt. Je hebt hem vast al gezien, maar voor alle zek­er­heid vol­gt hier even de her­hal­ing in slow motion: “Ned­er-land ver-ned­er-t Span­je”. Is het niet een schit­terende com­bi­natie?

Eerst even de droge kost. Het ned­er in land­snaam en werk­wo­ord is ver­want, en is een vor­m­vari­ant van neer. (Denk ook aan led­er-leer en wed­er-weer.) In bei­de gevallen doet het woord dus iets met het idee van “laag” of “naar bene­den”.

In het geval van Ned­er­land is dat let­ter­lijk bedoeld: dit koninkrijk­je aan de zee bevin­dt zich in wat vroeger “De Lage Lan­den” werd genoemd, een riv­ierdelta zon­der hoog­land of bergen. En die benam­ing cir­culeert nog steeds – denk aan Les Pays-Bas of The Low Coun­tries. In het geval van verned­eren gaat het juist om een figu­urlijke neer­gang. In het land der metaforen geldt het adag­ium “hap­py is up”, dus bij een ned­erlaag staat de ver­liezende club “onder” de win­naar.

Goed, terug naar de Spaanse verned­er­ing. Je kunt deze fraaie sti­jlac­tie op twee manieren nabe­spreken, denk ik.

Allereerst kun je Ned­er­land zien als degene die de aan­val opbouwt en door­dringt tot in het hart van de verdedig­ing, en die met zijn “ned­er” een slimme voorzet geeft. Die wordt dan door verned­ert in één keer aangenomen en direct snoei­hard ingekopt. Aan het eind van de zin heeft Span­je, de Spaanse keep­er, het nakijken.

Je kunt ook zeggen dat Ned­er­land, zo’n vanzelf­sprek­end woord voor Ned­er­lan­ders, juist achterbli­jft op het veld. Je leest er zo over­heen, hij valt bij­na niet op, een stille maar gewiek­ste verdedi­ger. En dan ineens: bam! Een lange pass naar de andere kant van het veld, waar verned­ert de bal direct stil­legt, zich vri­jspeelt en tussen de benen van Span­je door scoort.

Vergelijk onze taalaan­val ten slotte maar eens met deze, van­daag gespot naar aan­lei­d­ing van een andere WK-wed­stri­jd met het­zelfde doel­sal­do: Duit­s­land verned­ert Por­tu­gal. Mwa. Dat heeft toch niet dezelfde glans. Het moet gezegd dat Oran­je, met zijn ned­er-verned­er tac­tiek, nu al de beste tal­ige verned­er­aars van het kam­pi­oen­schap zijn.

En nu maar eens kijken of we dat kun­st­je met Aus­tral­ië nog een keer kun­nen uithalen…

Wat vind jij?