Taalterm: Truïsme

De taal­term van deze week, truïsme, is niet echt geïn­ter­esseerd in een dis­cours, in een gedachtewis­sel­ing. Voor hem is er niet veel ver­schil tussen gelijk hebben en gelijk kri­j­gen. Hij wordt dan ook een beet­je iebel van mensen die zich gen­u­anceerd willen uit­drukken of zorgvuldig logisch redeneren. Dat kost alle­maal veel tijd, vin­dt het truïsme, en wat hou je er uitein­delijk aan over? Juistem!

Definitie

Een truïsme is een uit­spraak die zo vanzelf­sprek­end is, dat hij (bij­na) geen zeg­gingskracht meer heeft. De stelling in een truïsme is weliswaar waar, maar dat is zó over­duidelijk dat het over­bod­ig wordt om het uit te spreken.

Een truïsme is een “waarheid als een koe”. Als je in een gesprek zegt “Nogal wiedes!”, dan reageer je waarschi­jn­lijk op een truïsme.

Voorbeelden

  • Als je hete thee drinkt, kun je je tong verbranden.
  • Het heeft zo moeten zijn.
  • Ik heb ook recht op een eigen mening!
  • Je moet het wel zelf willen.

Je proeft het al een beet­je aan dat laat­ste voor­beeld: truïs­men doen het heel goed als vage slo­gans in zelfhulp­boeken. Ik verzin maar wat… “Je moet dur­ven dromen om ze uit te lat­en komen”, “Geloven in jezelf is geloven in je toekomst”, “Als je niet in beweg­ing komt, haal je nooit de eind­streep” en “Suc­ces is ook maar relatief”.

Je kunt het woord truïsme zelf ook gebruiken als retorisch ele­ment, om aan te geven dat een bepaald idee geen inher­ente waarde heeft. Bijvoorbeeld:

  • Het idee dat het kap­i­tal­isme noodza­ke­lijk is voor een recht­vaardi­ge samen­lev­ing is een truïsme dat we nu wel achter ons kun­nen laten.
  • Het truïsme dat “het lichaam zichzelf kan helen” is gebruikt om aller­lei onzin­nige alter­natieve ther­a­pieën aan te prijzen.

Etymologie

Dit is een verned­er­lands­ing van het Engels woord tru­ism, dat het­zelfde betekent.

  • true (waar) + -ism (suf­fix om een zelf­s­tandig naam­wo­ord te vormen)

Weetje

Het truïsme is ver­want aan het cliché en de doo­d­doen­er. In alle drie de gevallen heb je het over een uit­spraak die niet veel toevoegt aan de gedachtewisseling.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties