Taalterm: Letterwoord

De taalterm van deze week, letterwoord, lijkt een beetje op popcorn. Op het eerste gezicht is hij klein en overzichtelijk, maar als je er met wat meer aandacht naar kijkt, dan ploft hij open en onthult hij wat er binnenin verstopt zat.

Definitie

Een letterwoord is een afkorting die je uitspreekt als een gewoon woord, in plaats van als een serie letters.

Een meer technische term voor letterwoord is: acroniem. Oplettende lezers zullen zich herinneren dat dat woord ook al eens de Taalterm van de Week is geweest, en wel in dit artikel.

Voorbeelden

  • Onze zoon gaat studeren aan de VU.
  • Ga jij je ogen ook laten laseren?
  • Ik ben de pincode van mijn simkaart vergeten.
  • Zullen we om twee uur afspreken bij de HEMA?

Voor de volledigheid: de letterwoorden in deze voorbeelden staan voluit voor:

Vrije Universiteit
light amplification by stimulated emission of radiation
persoonlijk identificatienummer
subscriber identity module
Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam

Etymologie

Deze term is een rechttoe rechtaan samenstelling van zijn logische onderdelen:

  • letter (teken in het alfabet) + woord (kleinste betekenisdragende taaleenheid)

Dat lijkt op het eerste gezicht misschien een wat bevreemdende verklaring, want alle woorden bestaan immers uit letters! Maar de truc is hier dat elk van die letters zelf weer afkomstig is uit een ander woord, en dat daarmee het letterwoord wordt opgebouwd.

Weetje

Spreek je de letters in een afkorting wél een voor een uit, dan noem je dat een initiaalwoord.

Reacties

2 reacties op “Taalterm: Letterwoord”

  1. Godfried Hombergen avatar
    Godfried Hombergen

    Zijn LP, TV en TL ook letterwoorden?
    Je spreekt ze uit als ElPee, TeeVee en TeeëL
    dus als woorden maar ook als letters een-voor-een.
    Ik keek nog even verder en vond het begrip “initiaalwoord”. Dit is het uitgesproken geheel van de letters van een afkorting. Deze klinken als waren het woorden. In die definitie passen de “woorden” LP, TV en TL beter dan als leterwoorden.

    1. Harman Hoetink avatar

      Goede vraag, Godfried. Letterwoorden (of acroniemen) en initiaalwoorden zijn allebei afkortingen, maar ze gedragen zich anders. Een letterwoord spreek je uit als een “gewoon” woord; een initiaalwoord spreek je uit als een serie letters. Dus lp, cv en tv zijn initiaalwoorden, terwijl aids en VU letterwoorden zijn. Soms bestaan ze zelfs zij aan zij: je hoort zowel hiv (rijmt op Liv) als HIV (ha-ie-vee). Denk ook aan de bijna-identieke termen cao (initiaalwoord) en COA (letterwoord).

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

op zoek naar iets anders?