Taalterm van de week: antithese

De taal­term van deze week, antithese, ver­keert graag in goed gezelschap. Maar hij stelt wel zo zijn eisen. Want woor­den die pre­cies op hem lijken, daar heeft hij een broert­je dood aan. Nee, hij spart het lief­st samen met vrien­den die hele­maal anders zijn dan hij zelf.

Definitie

De antithese is een sti­jl­figu­ur waar­bij je twee tegengestelde of con­trasterende ideeën zij aan zij pre­sen­teert. Dat dient meestal een van deze twee doe­len:

  • Het eerste idee ontkracht­en of rel­a­tiv­eren met het tweede.
  • Het ver­schil in beteke­nis accentueren door bei­de con­cepten samen te noe­men.

Voorbeelden

  • In goede en slechte tij­den, in gezond­heid en ziek­te…
  • Het is een kwest­ie van lev­en en dood!
  • Dames en heren…
  • Eerst het zuur, dan het zoet.
  • Van ’s mor­gens vroeg tot ’s avonds laat.

Etymologie

De antithese was al in de Griekse oud­heid een bek­ende sti­jl­figu­ur: de antithe­sis.

  • anti (tegen) + the­sis (stelling, plaats­ing)

Weetje

De antithese is niet alleen een sti­jl­figu­ur op zich, maar is ook een ingrediënt in andere stilis­tis­che vor­men. We hebben bijvoor­beeld al eerder door de Taalei­doscoop gekeken naar het chi­asme en het oxy­moron.

Wat vind jij?