Gebruik maken vs. gebruikmaken

Wacht even, gebruik­mak­en als één woord? Dat moet fout zijn; het is toch zek­er gebruik mak­en, twee woor­den? Net als aanstal­ten mak­en of een toe­spel­ing mak­en of vaart mak­en? Nou…

Waar hebben we het over?

Bij de vraag of een bepaalde taaluit­ing “goed” of “fout” is, spe­len meerdere aspecten een rol. Eén fac­tor is wat de geza­ghebbende instanties zoals woor­den­boeken­mak­ers of de Taalu­nie ervan vin­den. Een andere is hoe een woord of uit­drukking zich in de lev­ende taal voor­doet en ontwikkelt. Soms zijn die het niet met elka­ar eens.

Betekenis en gebruik

  • Gebruik­mak­en is één woord en de ver­voeg­in­gen van het werk­wo­ord wor­den ook aan elka­ar geschreven.

Voorbeelden

  • We willen dat al onze medew­erk­ers van het nieuwe sys­teem gebruik­mak­en.
  • Heb jij ook gebruikge­maakt van de kort­ing op Star Wars-speelgoed?
  • Als ik gebruik­maak van deze aan­bied­ing, kan ik met jul­lie mee op vakantie.

Even opletten

Er is een uit­zon­der­ing op de regel dat je gebruik + mak­en aan elka­ar schri­jft. Als je het gebruik­mak­en ontkent, heb je namelijk twee opties: een met niet en een met geen. In het tweede geval kri­jgt de woord­com­bi­natie geen gebruik voor­rang boven het aaneen­schri­jven van het werkwoord.

  • Klanten die oud­er zijn dan 25 jaar kun­nen niet gebruik­mak­en van onze jongerenkorting.
  • Klanten die oud­er zijn dan 25 jaar kun­nen geen gebruik mak­en van onze jongerenkorting.

Ook het woord van kan zich soms tussen gebruik + mak­en wrin­gen. Veel lez­ers zullen de eerste voor­beeldzin hieron­der “beter” vin­den klinken dan de tweede:

  • Als jul­lie een ruimer abon­nement hebben, wil ik daar graag gebruik van maken.
  • Als jul­lie een ruimer abon­nement hebben, wil ik daar graag van gebruikmaken.

Op dezelfde manier kun je ook zin­nen mak­en waarin bijvoor­beeld zullen en kun­nen de bei­de woord­de­len uit elka­ar houden. Probeer het maar!

Weetje

Het stan­daardis­eren van gebruik­mak­en als één woord is vrij recent: dat gebeurde in de jaren negentig. Je ziet dan ook dat veel mensen deze woor­den nog steeds liev­er los schri­jven. De offi­ciële spelling loopt hier dus wat voor op de taalpraktijk.

Wat vind jij?