Cosmic Latte – de kleur van alles is extra verkeerd

Als kleuren­blinde moet ik dit stuk­je eigen­lijk niet schri­jven: ik luis­ter sowieso al met enige ver­won­der­ing naar de hoeveel­heid kleuren en kleur­nu­ances die anderen om mij heen in de wereld blijken te ont­dekken. En dit ver­haal gaat nota bene over niets min­der dan de kleur van alles!

Maar kleuren­blind of niet, voor ons allen is het uit­gangspunt het­zelfde: wat wij “kleur” noe­men is niets anders dan (al dan niet weerkaat­ste) gol­ven van elek­tro­mag­netis­che stral­ing die ons oog bereiken en door onze hersens omgezet wor­den in iets wat we leren herken­nen als “groen”, “geel” etc.

Het zichtbare lichtspectrum
Het zicht­bare lichtspectrum

Het voor de mens zicht­bare spec­trum van licht reikt van rood en oran­je aan de ene kant (licht­gol­ven met een relatief laag energien­iveau) tot blauw en paars aan de andere kant (hoog energien­iveau). Maar wat is dan toch de kleur van “alles”?

Een universele selfie

Laat het maar aan astronomen over om daarop het antwo­ord te vin­den. Want ver­reweg het meeste licht in het uni­ver­sum komt niet van gloeil­am­p­en, tl-buizen of led­lam­p­jes, maar van ster­ren. En die ster­ren geven ver­schil­lende kleuren licht af – weer: afhanke­lijk van het energieniveau.

In 2001 besloten twee ster­renkundi­gen aan Johns Hop­kins Uni­ver­si­ty in de Verenigde Stat­en, Karl Glaze­brook en Ivan Baldry, om op basis van onze ken­nis van het uni­ver­sum te bepalen wat de gemid­delde kleur is die al die astronomis­che objecten bij elka­ar afgeven. In 2002 hebben ze hun berekenin­gen nog iets aangepast en gecor­rigeerd, en nu weten we dus wat de kleur is van – nou, alles, het universum.

Dit is hem.

De kleur van het universum
De kleur van het universum

Oftewel: als het hee­lal een self­ie zou nemen, dat zag die er zo uit. Maar ja, hoe noem je zo’n kleur?

Creatief met kleur

Ga even mee op een kleine omweg. Er zijn ontel­baar veel “kleuren” elek­tro­mag­netis­che stral­ing die onze ogen niet kun­nen onder­schei­den, zoals ultra­vi­o­let (daar kri­jg je zon­nebrand van), micro­gol­ven (in je mag­netron) en infra­rood (die voelt je huid als warmte). En dan zijn er nog eens miljoe­nen kleuren licht die we wel kun­nen zien.

Met stan­daard­na­men als rood, geel, blauw, groen, bru­in, paars en oran­je kom je dus niet heel ver. Ook de lijst met namen die gebaseerd zijn op pig­menten die van oud­sh­er gebruikt wor­den in verf – zoals kar­moz­i­jn, oker, en kobalt – is op een gegeven moment op. Ver­reweg de meeste kleuren hebben dus geen eigen naam.

Maar we doen ons best en proberen voor het gemak zo veel mogelijk kleurt­in­ten van een fraaie benam­ing te voorzien. Kijk maar eens naar deze kleine selec­tie van kleur­na­men die alle­maal met een A beginnen.

Een paar A-kleuren
Een paar A‑kleuren

Je ziet: je moet een beet­je cre­atief wor­den, maar dan heb je ook wat.

En dan de rest nog…

Voor alle kleuren (dus ook de kleuren zon­der naam) gebruiken we daar­naast een meer weten­schap­pelijke aan­duid­ing. Daar zijn veel ver­schil­lende benaderin­gen voor, maar drie sys­te­men die veel gebruikt wor­den om een kleur te definiëren zijn:

  • een ver­houd­ing van de basiskleuren rood, groen en blauw (RGB)
  • een ver­houd­ing van de basiskleuren cyaan, magen­ta, geel en zwart (CMYK)
  • een hexa­dec­i­male RGB-code die bestaat uit een # gevol­gd door zes let­ters en/of cijfers

Een paar voorbeelden:

  • Zwart is RGB (0, 0, 0) of CMYK (0, 0, 0, 100) of #00000
  • Oran­je is RGB (135, 206, 235) of CMYK (0, 35, 100, 0) of #FFA500
  • Hemels­blauw is RGB (255, 165, 0) of CMYK (43, 12, 0, 8) of #87CEEB
Zwart, oranje en hemelsblauw
Zwart, oran­je en hemelsblauw

Cafeïne als inspiratie

Nu is dat alle­maal mooi en aardig, maar wat we in 2002 nog niet had­den (dat zou ook wel heel toe­val­lig geweest zijn!) was een naam voor die nieuw ont­dek­te kleur van het hee­lal. Wat we wel had­den waren de kleurcodes:

  • RGB (255, 248, 231)
  • CMYK (0, 2.7, 9.6, 0)
  • #FFF8E7

Karl Glaze­brook besloot om lez­ers van de krant The Wash­ing­ton Post te vra­gen om sug­gesties en al snel stroomde zijn inbox vol met alles van Cap­puc­ci­no Cos­mi­co en Astronomer Almond tot Big Bang Beige en Skyvory.

Uitein­delijk kozen Glaze­brook en Baldry voor een sug­gestie van lez­er Peter Drum: Cos­mic Lat­te.

Drum kreeg het idee toen hij in de krant de oproep – en dus de kleur – zag ter­wi­jl hij bij Star­bucks zat. Het viel hem op dat de kleur van het uni­ver­sum nogal leek op de kleur van de lat­te die hij aan het drinken was. En zo zie je: het hee­lal heeft de kleur van een koffie extra ver­keerd… Suik­er erbij?

Wat vind jij?