Een moord kraaien

Oh, wat houden we ervan om din­gen namen te geven! Dieren, bijvoor­beeld. Dat begint al als we heel klein zijn: dat is een kip, dat is een eend, dat is een gans… Maar als je wat oud­er bent, leer je dat er daar­boven nog een hele cat­e­gorie woor­den leeft, namelijk spe­ciale woor­den voor groepen dieren.

Zet maar genoeg koeien bij elka­ar en je hebt een kud­de. Word je omringd door irri­tant zoe­mende wespen? Dat is een zwerm. Onder water heet een grote groep harin­gen (of andere vis­sen) een school. Een hele hoop voor­bi­jvliegende vogels zouden wel eens een vlucht regen­wulpen kun­nen zijn. En ga zo maar door. Zelfs mensen kun­nen in een menigte bij elka­ar komen.

Een troep homo sapiens sapiens
Een troep homo sapi­ens sapiens

Maar in het Engels kun­nen ze er pas écht wat van. Met a pack of wolves zit­ten we nog op bek­end ter­rein, en a herd of zebras zal je ook niet echt ver­bazen. A school of fish is al hele­maal herken­baar, en van a swarm of bees kijk je ook niet op, net zo min als van a flock of birds. Maar dan begint de pret pas…

Een paar voorbeelden

Om te begin­nen met de kraaien uit de kop van dit ver­haal: die komen samen in a mur­der of crows. In het Afrikaanse oer­woud zou je zomaar a band of goril­las kun­nen tegenkomen in de oceaan a pod of dol­phins. Ganzen zijn hele­maal fraai: lopen ze samen op het land, dan vor­men ze a gag­gle of geese, maar zodra ze de lucht in vliegen (vaak in zo’n mooie V‑formatie) wor­den ze a skein of geese. En kijk eens naar deze vrolijke vriendjes.

Fretten zijn gedomesticeerde bunzingen
Fret­ten zijn gedo­mes­ticeerde bunzingen

Fret­ten kun­nen nogal drukke diert­jes zijn en een groep van deze beestjes heet dan ook a busy­ness of fer­rets. Dat verzin je toch niet? Nou… wel dus.

Waar komen deze groepsnamen vandaan?

We moeten even terug naar het Enge­land van de late Mid­deleeuwen. Toen had­den ze nog geen Net­flix en heren van adel ver­maak­ten zich dus met de jacht. Dat jagen was omgeven door aller­lei tra­di­ties en rit­ue­len, en ook door een heel eigen taal­ge­bruik. (Denk aan het heden­daags Ned­er­lands en de voet­bal­taal die daar een aparte plaats in inneemt.)

Deze passie voor spe­ciale jacht­wo­or­den was in de 14e eeuw uit Frankrijk komen over­waaien, maar tegen het einde van de 15e eeuw had­den de Engelsen het ver­heven tot een hoge kun­st. Het was eigen­lijk een soort sport: kijken hoeveel ver­schil­lende ter­men je kunt verzin­nen (en onthouden!) voor uiteen­lopende soorten dier­groepen. En het werd daarmee in zek­er zin ook een geheim­taal – want als je niet beho­orde tot de incrowd, viel je door je woord­keuze meteen door de mand.

De oud­ste bron voor deze groep­sna­men is het Book of Saint Albans, dat werd uit­gegeven in 1486 als Boke of Seynt Albans. Daarin komen ook bij­zon­dere groep­sna­men voor beroepen voor, maar die zijn nooit pop­u­lair gewor­den. Een paar voor­beelden: a dili­gence of mes­sen­gers, a blast of hunters, a sub­tle­ty of sergeants en a super­fluity of nuns. Je ziet: de woord­com­bi­naties (“een over­bod­igheid van non­nen” etc.) zijn gekozen met het nodi­ge gevoel voor humor.

Een pagina uit een facsimile (1901) van het Book of Saint Albans
Een pag­i­na uit een fac­sim­i­le (1901) van het Book of Saint Albans

Een sluwheid apen

Ten slotte nog een paar voor­beelden van deze terms of ven­ery. (Ven­ery is een oud en inmid­dels in onbruik ger­aakt Engels woord voor “jacht”.)

  • a shrewd­ness of apes
  • a descent of woodpeckers
  • a clus­ter of spiders
  • a con­vent of penguins
  • a pan­de­mo­ni­um of parrots
  • a team of horses
  • a cloud of grasshoppers
  • a par­lia­ment of owls

Als je hier nog verder in wilt duiken, dan is deze pag­i­na op Wikipedia een goede plaats om te begin­nen. Daar bevind je je zek­er in gezelschap van an alpha­bet of lex­ophiles!

Wat vind jij?