Stiekem vs. stiekum

Bij spelling­toet­sen op school en  in dicteetek­sten is “stiekum” een geliefd woord, omdat het vaak fout geschreven wordt. Wacht even, of moest dat nou toch “stiekem” zijn?

Waar hebben we het over?

Van som­mige woor­den zijn er meerdere schri­jfwi­jzen in omloop. Maar dat wil nog niet zeggen dat ze dan ook alle­maal “cor­rect” zijn.

Betekenis en gebruik

  • Stiekem is een bijvoeglijk naam­wo­ord en bij­wo­ord en betekent: heimelijk, in het geniep.
  • Stiekum is een alter­natieve schri­jfwi­jze van stiekem die al lange tijd in gebruik is, maar nog steeds als fout geldt.

Voorbeelden

  • Wist jij dat Mara en Hen­ry al jaren een stiekeme relatie hebben?
  • De directeur dacht dat hij stiekem het bud­get van onze afdel­ing kon ver­la­gen.

Let op! In het eerste voor­beeld is stiekem een bijvoeglijk naam­wo­ord (het zegt iets over de relatie); in het tweede voor­beeld is het een bij­wo­ord (het zegt iets over ver­la­gen).

Even opletten

De ver­war­ring over de spelling van dit woord komt niet uit de lucht vallen. Er zijn weliswaar meer woor­den die eindi­gen op een onbek­lem­toonde -em die klinkt als [-um], zoals balsem en bloe­sem; maar er zijn veel meer woor­den met die [-um] klank aan het eind waar­van de spelling eindigt op -um. Veel daar­van komen uit het Lati­jn: cen­trum, datum, sta­di­um, jubileum, aquar­i­um, etc.

Het kan zijn dat daarom de spelling stiekum voor veel mensen meer “natu­urlijk” lijkt.

Weetje

De spelling “stiekum” wordt door Ned­er­landse woor­den­boeken en spellingli­jsten niet als cor­rect gezien, maar in het Duits is de ver­tal­ing van stiekem wel degelijk stiekum. Je zou “stiekum” dus ook als ger­man­isme kun­nen zien.

4 gedachten over “Stiekem vs. stiekum”

  1. Goedemid­dag. Stuk­je met genoe­gen gelezen. Paar opmerkin­gen met uw wel­ne­men :
    Stiekem (eig. sjtiekem) komt uit het Bargoens/Jiddisch eve­nals geteisem, majem en ponem. Eigen­lijk gek dat het wél Mokum is.
    Een woord is een ger­man­isme als het echt aan het Duits ontleend in het Ned­er­lands is terecht­gekomen zoals eerstens en aan­kleven; unheimisch is hier te lande in zwang als een ver­bas­ter­ing van unheim­lich - hoe je dat zou moeten noe­men laat ik graag aan u over.
    Met vrien­delijke groeten,
    Ger­ard Jager

  2. Leuk artikel en leuke reac­tie hier­boven (of straks hieron­der miss­chien wel). Afhangend van hoe stiekem mijn onder­w­erp is, schri­jf ik stiekEm of stiekUm. Jam­mer dat stiekUm fout is! Het was juist mooi geweest om de graad van hoe erg iets ver­bor­gen is, aan te geven. Zo schri­jf ik soms ook voor de grap 'geor­ven', omdat ik dat zo'n mooi woord vind. Ik schri­jf het dan cur­sief omdat dat echt niet cor­rect is. Dat van stiekum miss­chien een idee voor een vol­gende taal­her­vorm­ing?

    1. Dank je voor je reac­tie, Sophia. Wat leuk dat je stiekem én stiekum gebruikt, maar dan met ver­schil­lende betekenis­sen. Als je dat lang genoeg vol­houdt en genoeg mensen dat ook doen, wordt het vanzelf “cor­rect”!

      1. Dank je wel en dat is waar Har­man! Ik ben het er overi­gens niet mee eens hoor, om als taalkundi­ge maar alles goed te gaan reke­nen wat mensen zeggen of schri­jven. We hebben inmid­dels bij­na geen taal meer over. Ik heb ook taal ges­tudeerd en moest leren dat het zo hoort, maar vind dat we onze taal (tal­en) mooi mogen en eigen­lijk ook wel moeten houden!

Wat vind jij?