Een paar dozijn woorden

Winkels doen hun uiterste best om etalages in te richten die er aantrekkelijk uitzien. Met een mooie etalage haal je immers klanten binnen en dat betekent omzet en dat betekent overleven. Voor de meeste detailhandelaren is een fraaie etalage een simpele darwinistische noodzaak.

Wat is het dan leuk om te ontdekken dat een winkel zich soms van zijn beste kant laat zien – niet aan de voorkant, maar juist aan de achterkant.

De aanleiding voor deze overpeinzing was een wandeling die ik maakte door de stad. Ik liep langs een gevel die de achterkant bleek te zijn van winkelgalerij. De deuren die elkaar in een geruststellend metrum opvolgden waren allemaal de achteringangen van de winkels. Hier een drogist, daar een boekhandel, en dan weer een sportzaak. Al deze ingangen waren even saai als onooglijk, met hoogstens een klein plakaatje met de naam van de firma ernaast. Beslist geen etalages dus.

Lees verder Een paar dozijn woorden

Wimpie

Mijn generatie (bouwjaar 1968) is het gewend om zowat iedereen te tutoyeren, maar kennelijk ben ik soms toch een beetje ouderwets. Want vanochtend beving mij een speels verontwaardigd gevoel bij het bekijken van het NOS Journaal.

Daarin meldde de onvolprezen Jeanet Schuurman een aardig weetje over twee leden van onze koninklijke familie. Ik citeer: “Willem-Alexander en Máxima bezoeken de Nederlandse dag op de wereldtentoonstelling in Sjanghai.”

"En verder vandaag..."
“En verder vandaag…”

Nou heb ik best veel sympathie voor Wimpie & Co., maar ik ben toch nauwelijks on a first-name basis met ze. Zou Jeanet wél met ze picknicken en sjoelen en pannenkoeken bakken? Zou zij de prinsessen A, A en A geregeld op schoot nemen om paardje hop met ze te spelen? Dat vermoed je haast, als ze hun ouders zonder blikken of blozen “Willem-Alexander en Máxima” noemt.

Lees verder Wimpie

Hallo!

Deze week stond ik er weer even bij stil, met vriendelijke dank aan twee anonieme jongedames. Wat doen we toch vaak moeilijk over taal.

Niet dat dat raar is, hoor. Ik snap wel waarom we er moeilijk over doen. Waarom we taal omkleden met regels, en uitzonderingen op die regels. En dan maken we weer regels voor die uitzonderingen en ook weer uitzonderingen op die regels.

We spreken taal, heel veel talen, en in nog veel meer verschillende accenten. En we schrijven taal, met letters of tekens of andere symbolen. In die schrijftaal zijn er vaak ook nog eens verschillende mogelijke spellingen voor hetzelfde woord. En ook een hele zwik interpunctietekens.

Voor veel begrippen hebben we meerdere woorden die elkaar in betekenis benaderen of overlappen. Zo kunnen we dezelfde boodschap op verschillende heel manieren verpakken, in uiteenlopende stijlen. En van heel wat woorden kunnen we de geschiedenis traceren tot wel duizenden jaren geleden.

Kortom, we zijn flink met taal bezig. Dat kan ook niet anders: dat is wat ons mens maakt.

Maar toch, soms is het zo simpel. En dan kom ik weer bij de twee jongedames die ik al noemde. Blondines allebei, in een opperbeste bui en, zo schat ik, vier jaar oud.

Lees verder Hallo!

Bacterie

Soms vang je van die flarden op. Flarden van een gesprek, op straat of in een winkel. Of, zoals nu, op de radio.

Ik weet niet wie het was die met wie sprak, of op welke zender (ik was aan het zenderhoppen in de auto). Maar ik ving nog wel op dat het gesprek ging over bacteriën. De geïnterviewde, een vrouw, sprak enthousiast over haar onderzoek en had het erover dat er voor bacillen in onze mond lekker veel te eten is.

Tiert e-coli ook welig...
Tiert e-coli ook welig…

Het gevolg daarvan, zo legde ze uit, is “dat ze daar telig, zeg maar, wieren”. En op zo’n moment voel ik me een beetje als een bacterie in de mond van de taal. Telig wieren! Wat een heerlijke verspreking. En deze sympathieke onderzoekster is beslist niet de enige die dit spoonerisme in haar repertoire heeft. Als je online zoekt, vind je al snel meerdere webpagina’s die precies deze verhaspeling noemen.

Lees verder Bacterie

Gedichtjes

Vorige week kwam ineens de kersverse “president” van Europa, Herman Van Rompuy, op een onverwachte manier in het nieuws. Het had niets te maken met politiek,  staatsmanschap of internationale verdragen. Neen, het bleek dat de heer Van Rompuy er een hobby op na houdt. Hij schrijft haiku’s.

Herman Van Rompuy, dichter
Herman Van Rompuy, dichter

Dat doet hij daarenboven met zoveel enthousiasme dat hij op 15 april een boekje uitgaf met een bloemlezing uit zijn oeuvre. Het kwam zelfs bovendrijven dat hij in de Engelstalige pers inmiddels de bijnaam Haiku Herman heeft. Toe maar. Nou kun je van Van Rompuy vinden wat je wilt, maar ik denk dat bij premier Balkenende het paniekzweet prompt van het gereformeerde voorhoofd druppelt bij het idee dat hij een gedicht zou moeten schrijven.

En daarmee kom ik uit op de onvermijdelijke vraag – wat was een haiku ook alweer? Menigeen zal nog uit zijn geheugen iets weten op te rakelen als: een haiku is een kort gedichtje van drie regels. Een ander voegt daar misschien aan toe: en een haiku heeft altijd een bepaald aantal lettergrepen. Zeventien of zo.

Nou, dat klopt best aardig, maar ook weer niet helemaal. Hoe zit het?

Lees verder Gedichtjes

VZN

De afgelopen dagen is er geen ontkomen aan. Sla een krant open, zet de tv aan, luister naar de radio – het nieuws van het ogenblik is die grote wolk as die boven Europa hangt en het vliegverkeer ontregelt.

De aswolk op 16 april 2010...
De aswolk op 16 april 2010…

Wat mij steeds opvalt is dat in de berichtgeving over deze wolk steeds gesproken wordt over “de IJslandse vulkaan” of een variant daarop. Ik kan me niet voorstellen dat bij een uitbarsting van de Vesuvius of van Mount Saint Helens de pers zich zou bedienen van termen als “de Italiaanse vulkaan” of “de Amerikaanse vulkaan”. Dat klinkt ronduit belachelijk. Dus waarom nu wel?

Even een snelle test: weet jij, zonder te spieken, hoe deze vulkaan heet? Ik dus ook niet. Maar ik heb al wel gespiekt, en het is: Eyjafjallajökull. Wablief?!

Lees verder VZN

Oneven

In de buurt waar ik woon heerste de afgelopen weken een wat sluimerend, onbestemd gevoel. Mijn gemeente had namelijk net een nieuw systeem van afvalinzameling ingevoerd, waarbij de oude “duobak” (een grote container met twee vakken, voor groenafval en restafval) werd vervangen door twee “minicontainers”, een voor elk soort afval. De oude container werd wekelijks geleegd, maar onder het regime van het Nieuwe Inzamelen gelden verfijndere regels: de grijze bak elke maandag, en de groene bak elke tweede woensdag. De containers moeten ook nog op een bepaalde manier aan de straat gezet worden, wat aanleiding gaf tot de informatiecampagne 2 aan 2 – prima zo!

Om het even?
Om het even?

Nu is deze gemeente meestal heel netjes in haar communicatie met de burgers. En ook in dit geval volgde de ene brief op de andere folder om ons allemaal duidelijk te maken wat er wanneer ging gebeuren.

Maar toch, ik zei het al: er heerste een sluimerend, onbestemd gevoel in de buurt. Want wanneer moeten nou die groene kliko’s naar buiten? Het Nieuwe Inzamelen was al een week of twee van kracht, maar ik had nog geen gft-bak op de stoep zien staan. Dus ik las er nog even de laatste brief van de gemeente op na: de groene containers worden “op de oneven woensdagen” geleegd.

Lees verder Oneven

Maanlicht

In de nacht van 3 op 4 april reed ik terug naar huis. Ik was net bij een optreden geweest van de band Flyer in het onvolprezen Fort van de metropool die De Kwakel heet. Dat klinkt misschien heel pittoresk, maar het swingde de pan uit. (Swingde? Waarom denk ik steeds aan het niet-bestaande woord “swong”…?)

De maan, zoals gezien vanaf het noordelijk halfrond
De maan, zoals gezien vanaf het noordelijk halfrond

Hoe dan ook, het was net na middernacht en op Radio 4 begon het programma Maanlicht. Dat biedt de luisteraars “mooie muziek om bij wakker te blijven of om bij in slaap te vallen”, beweert de website. Nou, wakker was ik wel, want ik had Flyer’s cover van “Play That Funky Music” nog vers in het geheugen zitten.

De uitzending begon – het was om middernacht Eerste Paasdag geworden – met een Paaslied van Edvard Grieg. Daarna mijmerde de presentator: “En… wat hebben we verder nog in deze Maanlicht?”

Lees verder Maanlicht