VZN

De afge­lo­pen dagen is er geen ont­ko­men aan. Sla een krant open, zet de tv aan, luis­ter naar de radio – het nieuws van het ogen­blik is die grote wolk as die boven Europa hangt en het vlieg­ver­keer ontregelt.

Wat mij steeds opvalt is dat in de bericht­ge­ving over deze wolk steeds gespro­ken wordt over “de IJslandse vul­kaan” of een vari­ant daarop. Ik kan me niet voor­stel­len dat bij een uit­bar­sting van de Vesuvius of van Mount Saint Helens de pers zich zou bedie­nen van ter­men als “de Italiaanse vul­kaan” of “de Amerikaanse vul­kaan”. Dat klinkt rond­uit bela­che­lijk. Dus waarom nu wel?

Even een snelle test: weet jij, zon­der te spie­ken, hoe deze vul­kaan heet? Ik dus ook niet. Maar ik heb al wel gespiekt, en het is: Eyjafjallajökull. Wablief?!

Nog een keer: E-y-j-a-f-j-a-l-l-a-j-ö-k-u-l-l. Hmmm.

Oké, het begint al een beetje door te sche­me­ren waarom ’s werelds nieuws­le­zers hun ton­gen niet wil­len bre­ken over deze IJslandse naam. En als je denkt dat je nu rede­lijk kan gok­ken hoe Eyjafjallajökull klinkt – niets daar­van. Luister maar eens op Wikipedia. Hoor jij Eva Jinek dat nadoen?

En het mooie is: de vul­kaan in kwes­tie heet niet eens zo! In het zui­den van IJsland ligt een regio die popu­lair is bij toe­ris­ten en die Eyjafjöll heet. Eyja+fjöll bete­kent onge­veer “eiland­ber­gen”. In Eyjafjöll ligt een glet­sjer (jökull in het IJslands) met de toe­pas­se­lijke naam Eyjafjallajökull. En onder die glet­sjer schuilt de vul­kaan die nu bij de lucht­vaart as in het eten gooit.

Als de vul­kaan uit­barst, spuwt hij as omhoog door een fis­suur (spleet) in de glet­sjer, in de buurt van Guðnasteinn. Maar ook dit is, voor zover ik kan nagaan, niet de naam van de vul­kaan. Toch is de naam Guðnasteinn zelf ook zeker de moeite waard.

Volgens een legende was er in IJsland ooit een man genaamd Rútur, die leefde in de grot Rútshellir. Drie van zijn sla­ven pro­beer­den hem met een speer te ver­moor­den, maar dat plan mis­lukte. Hij ach­ter­volgde de sla­ven (die Sebbi, Högni en Guðni heet­ten) en doodde ze alle drie. De plaats waar Guðni het leven liet heet nu Guðnasteinn (Guðni’s Rots).

Maar goed, intus­sen weten we nog steeds niet hoe onze “IJslandse vul­kaan” heet. Het is, kortom, geen BZN maar een VZN – een vul­kaan zon­der naam.

Wat trou­wens wél een naam heeft is de vul­kaan naast de aswolkvul­kaan. Die heet Katla, is veel gro­ter, en is in het ver­le­den steeds uit­ge­bar­sten nadat de VZN een erup­tie had. Zou de geest van Guðni daar mis­schien ook rondwaren…?