VZN

De afgelopen dagen is er geen ontkomen aan. Sla een krant open, zet de tv aan, luis­ter naar de radio – het nieuws van het ogen­blik is die grote wolk as die boven Europa hangt en het vliegver­keer ontregelt.

De aswolk op 16 april 2010...
De aswolk op 16 april 2010...

Wat mij steeds opvalt is dat in de bericht­gev­ing over deze wolk steeds gespro­ken wordt over “de IJs­landse vulka­an” of een vari­ant daarop. Ik kan me niet voorstellen dat bij een uit­barst­ing van de Vesu­vius of van Mount Saint Helens de pers zich zou bedi­enen van ter­men als “de Ital­i­aanse vulka­an” of “de Amerikaanse vulka­an”. Dat klinkt ron­duit belache­lijk. Dus waarom nu wel?

Even een snelle test: weet jij, zon­der te spieken, hoe deze vulka­an heet? Ik dus ook niet. Maar ik heb al wel gespiekt, en het is: Eyjaf­jal­la­jökull. Wablief?!

Nog een keer: E-y-j-a-f-j-a-l-l-a-j-ö-k-u-l-l. Hmmm.

Oké, het begint al een beet­je door te schemeren waarom ’s werelds nieuwslez­ers hun ton­gen niet willen breken over deze IJs­landse naam. En als je denkt dat je nu redelijk kan gokken hoe Eyjaf­jal­la­jökull klinkt – niets daar­van. Luis­ter maar eens op Wikipedia. Hoor jij Eva Jinek dat nadoen?

En het mooie is: de vulka­an in kwest­ie heet niet eens zo! In het zuiden van IJs­land ligt een regio die pop­u­lair is bij toeris­ten en die Eyjafjöll heet. Eyja+fjöll betekent ongeveer “eiland­ber­gen”. In Eyjafjöll ligt een glet­sjer (jökull in het IJs­lands) met de toepas­selijke naam Eyjaf­jal­la­jökull. En onder die glet­sjer schuilt de vulka­an die nu bij de lucht­vaart as in het eten gooit.

Als de vulka­an uit­barst, spuwt hij as omhoog door een fis­su­ur (spleet) in de glet­sjer, in de buurt van Guð­nasteinn. Maar ook dit is, voor zover ik kan nagaan, niet de naam van de vulka­an. Toch is de naam Guð­nasteinn zelf ook zek­er de moeite waard.

Vol­gens een leg­ende was er in IJs­land ooit een man genaamd Rútur, die leefde in de grot Rút­shel­lir. Drie van zijn slaven probeer­den hem met een speer te ver­mo­or­den, maar dat plan mis­luk­te. Hij achter­vol­gde de slaven (die Seb­bi, Hög­ni en Guðni heet­ten) en doo­dde ze alle drie. De plaats waar Guðni het lev­en liet heet nu Guð­nasteinn (Guðni’s Rots).

Maar goed, intussen weten we nog steeds niet hoe onze “IJs­landse vulka­an” heet. Het is, kor­tom, geen BZN maar een VZN – een vulka­an zon­der naam.

Wat trouwens wél een naam heeft is de vulka­an naast de aswolkvulka­an. Die heet Kat­la, is veel grot­er, en is in het verleden steeds uit­ge­barsten nadat de VZN een erup­tie had. Zou de geest van Guðni daar miss­chien ook rond­waren…?

2 gedachten over “VZN”

  1. In de Finse media wordt deze vulka­an Eyjafjöll genoemd (naar het gebied "Eilandge­bergte"). Dat is gemakke­lijk­er uit te spreken en je hebt het dan in ieder geval niet over een lavaspuwende glet­sjer (jökull).

  2. Ja, dat kan natu­urlijk ook. Toch bli­jft het opmerke­lijk dat een actieve vulka­an (ken­nelijk) géén naam gekre­gen heeft.

    Maar miss­chien geldt het­zelfde wel voor aard­bevin­gen en som­mige (naam­loze) breuk­li­j­nen in de aard­ko­rst.

Wat vind jij?