Gedichtjes

Vorige week kwam ineens de kers­verse “pres­i­dent” van Europa, Her­man Van Rompuy, op een onverwachte manier in het nieuws. Het had niets te mak­en met poli­tiek,  staats­man­schap of inter­na­tionale ver­dra­gen. Neen, het bleek dat de heer Van Rompuy er een hob­by op na houdt. Hij schri­jft haiku’s.

Herman Van Rompuy, dichter
Her­man Van Rompuy, dichter

Dat doet hij daaren­boven met zoveel ent­hou­si­asme dat hij op 15 april een boek­je uit­gaf met een bloem­lez­ing uit zijn oeu­vre. Het kwam zelfs boven­dri­jven dat hij in de Engel­stal­ige pers inmid­dels de bij­naam Haiku Her­man heeft. Toe maar. Nou kun je van Van Rompuy vin­den wat je wilt, maar ik denk dat bij pre­mier Balke­nende het paniekzweet prompt van het gere­formeerde voorhoofd drup­pelt bij het idee dat hij een gedicht zou moeten schri­jven.

En daarmee kom ik uit op de onver­mi­jdelijke vraag – wat was een haiku ook alweer? Menigeen zal nog uit zijn geheugen iets weten op te rake­len als: een haiku is een kort gedicht­je van drie regels. Een ander voegt daar miss­chien aan toe: en een haiku heeft alti­jd een bepaald aan­tal let­ter­grepen. Zeven­tien of zo.

Nou, dat klopt best aardig, maar ook weer niet hele­maal. Hoe zit het?

De haiku is inder­daad een dichtvorm. De oor­sprong ervan ligt in Japan, waar men een vorm van ket­tinggedicht kent dat de ren­ga heet. De eerste regels van een ren­ga, de open­ingsstrofe, het­en samen een hokku. In de tweede helft van de negen­tiende eeuw vor­mde de Japanse dichter Masao­ka Shi­ki (1867-1902) de hokku om tot een nieuwe, aparte dichtvorm. En hij gaf hem de naam haiku.

Als vuistregel kan je aan­houden dat een tra­di­tionele haiku drie regels heeft met respec­tievelijk vijf, zeven en vijf let­ter­grepen. Ben je wat strik­ter in de leer, dan zeg je dat een haiku bestaat uit vijf, zeven en vijf mora’s. Een mora is een klan­keen­heid, en een woord met een tweeklank erin, zoals goud, heeft dan ook twee mora’s: go-ud (maar slechts één let­ter­greep!). Maar zo ingewikkeld hoef je het niet te mak­en.

Haiku’s gaan tra­di­tion­eel over de natu­ur, en dan met name de ver­schil­lende seizoe­nen, waar­bij ook het nieuw­jaar als seizoen gezien wordt. Maar bij mod­erne haiku’s is de the­matiek veel vri­jer.

En dan ten slotte, natu­urlijk, een meester­w­erk van onze eigen Haiku Her­man, geplukt van zijn web­site..

De lente hoor je
in de bries in de bomen.
De win­ter­sneeuw kraakt.

Doe dat maar eens na, Jan Peter!

Wat vind jij?