TVDW: Pictogram

De taal­term van deze week, pic­togram, is een groot voor­stander van het mot­to “een beeld zegt meer dan duizend woor­den”. Hij is dan ook niet echt een babbelk­ous. Veel beter is het, vin­dt hij, om gewoon te lat­en zien wat je bedoelt. Want dat is wel zo duidelijk.

Definitie

Een pic­togram is afbeeld­ing die een bepaalde beteke­nis over­draagt door zijn gelijke­nis met iets herken­baars uit het dagelijks lev­en.

Voorbeelden

  • De pic­togram­men voor dames- en her­en­toi­let­ten stellen een man (met broek) en vrouw (met rok) voor.
  • Het logo van Insta­gram bevat een pic­togram van een foto­cam­era.
  • In de Kijk­wi­jz­er waarschuwt het pic­togram van een spin voor een enge film of tv-serie.

Oftewel:

Etymologie

Hoewel dit woord pas in de vroege 20e eeuw ontstaan is, komen de bouw­ste­nen van pic­togram, zoals zo vaak met taal­ter­men, uit het Grieks:

  • pic­tus (getek­end) + gram­ma (teken­ing, schrift)

Weetje

Pic­togram­men lijken op ideogram­men omdat ze bei­de visuele sym­bol­en zijn die de plaats van woor­den innemen. Maar er is ook een ver­schil.

Strikt genomen doet een pic­togram niets meer dan een woord ver­van­gen door een plaat­je. Een ideogram gebruikt visuele taal om een bepaalde beteke­nis over te dra­gen – en dat hoeft niet per se met een herken­baar plaat­je.

Het rood-witte stopteken in het ver­keer (⛔) is bijvoor­beeld een ideogram, maar géén pic­togram.

Je kunt zelfs pic­togram­men en ideogram­men com­bineren. Kijk maar naar het bek­ende niet-roken bord:

Daarin is de zwarte sigaret een pic­togram en de rode cirkel-met-lijn een ideogram dat “ver­bo­den” betekent. Tel ze bij elka­ar op en je weet: hier mag je niet roken.

Let op! Je hebt stiekem al nóg een voor­beeld gezien van zo’n com­bi­natie: het Kijk­wi­jz­er-icoon met de spin. Dat betekent immers niet let­ter­lijk dat er in die film of serie een spin voorkomt, maar dat hij eng is.

Bonus-weet­je:
Pic­togram­men en ideogram­men zijn ook ver­want aan een ander soort visuele com­mu­ni­catie: logogram­men.

Wat vind jij?