Oud-Frans vs. Oudfrans

Als je in een tijd­ma­chine zou kun­nen stap­pen en terug­gaan naar het Frankrijk van vele eeuwen gele­den, dan zou je in een heel andere wereld belanden. De cul­tu­ur, de taal, de mensen… Ze zijn dan ineens alle­maal oud-Frans. Of moet dat “Oud­frans” zijn? Het antwo­ord is: alle­bei, maar het hangt ervan af. Hoe zit dat?

Waar hebben we het over?

Met dezelfde tal­ige ingrediën­ten kun je meerdere, soms heel ver­schil­lende woor­den mak­en. Die zijn dan weliswaar ver­want, maar zek­er niet onder­ling uitwisselbaar.

Betekenis en gebruik

  • Oud-Frans is een bijvoeglijk naam­wo­ord waarmee je aangeeft dat iets ken­merken heeft van het Frankrijk van voor­bi­je tijden.
  • Oud­frans is een zelf­s­tandig naam­wo­ord dat de oud­ste vorm van de Franse taal aanduidt.

Het woord Oud­frans behoudt zijn begin­hoofdlet­ter alti­jd, omdat het de naam is van een taal (net als Frans, Pools, Kore­aans etc.). Voor oud-Frans geldt dat niet.

Voorbeelden 

  • Wist je dat die mil­jar­dair een kas­teel heeft lat­en bouwen in oud-Franse stijl?
  • Wij bakken ons brood vol­gens oud-Franse tra­di­tie: met tijd en liefde.
  • Vanaf de 13e eeuw raak­te het Oud­frans in onbruik en werd het gaan­deweg ver­van­gen door het Middelfrans.
  • Het Oud­frans werd vooral gespro­ken in het Noord-Frankrijk.

Even opletten

Er is een ver­schil in beteke­nis tussen “oud Frans” (twee woor­den) en “oud-Frans” (met streepje). 

Je kunt bijvoor­beeld wel spreken over “een oud Frans man­net­je” dat je op vakantie bent tegengekomen, maar niet over een “oud-Frans man­net­je” – dan zou dat man­net­je wel héél oud zijn!

In som­mige gevallen kan het zelfs alle­bei. Denk bijvoor­beeld aan “een oud Frans gebruik” en “een oud-Frans gebruik”. Het eerste is een Frans gebruik dat ook oud is; het tweede is een gebruik dat je asso­cieert met “het oude Frankrijk”. Sub­tiel, maar toch.

Weetje

Het­zelfde onder­scheid geldt ook voor andere geografis­che aan­duidin­gen. Denk aan oud-Engels (ken­merk) en Ouden­gels (taal), oud-Ams­ter­dams en Oudams­ter­damsoud-Hol­lands en Oud­hol­landsoud-Zweeds en Oudzweeds etc.

Wat vind jij?