Lof

Het heeft even gedu­urd, maar miss­chien gaat het nu toch nog gebeuren: de door­braak van het woord kudos in het Ned­er­lands. Ben jij het al tegengekomen? Heb je het miss­chien zelf al gebruikt? Het beweegt zich nu nog in de marge, maar het kan best zijn dat de opstap naar het grote podi­um eraan komt.

Wat is kudos? Weer zo’n nieuw­er­wets Engels leen­wo­ord? Nou, ja en nee. In het Engels is het al langer gang­baar, maar het is van oor­sprong een Griekse term die “waar­van geho­ord is” betekent. En dan niet in de ter­loopse zin van “ja, daar heb ik wel eens van geho­ord” — nee, iets of iemand waar­van geho­ord is, is bek­leed met roem, sta­tus, lof, aanzien.

Niet dit soort lof
Niet dit soort lof

In het Engels wordt kudos al vanaf de vroege negen­tiende eeuw gebruikt als een manier om aan iemand zo’n sta­tus van aanzien toe te schri­jven. Zo van: Kudos to our crick­et team for win­ning the cham­pi­onship for the fourth time. Of: The admi­ral received kudos for his excep­tion­al skill in bat­tle. In het Ned­er­lands zou je miss­chien zeggen: hulde.

Maar er is iets leuks aan de hand met kudos. Want het woord is dan miss­chien enkelvoudig (het is een abstract begrip en kent dus geen meer­voudsvorm), het klinkt door die ‑s aan het eind in het Engels wel als een meer­voud. Denk aan woor­den als stu­dios en cam­eras en cher­ries; dat zijn ook meer­voudsvor­men. Gaan­deweg is men, met name in het Amerikaans-Engels, kudos dan ook als meer­voudsvorm gaan gebruiken. Denk aan: Many kudos to you all for fin­ish­ing the project on time.

Je ziet dan ook dat de uit­spraak iets ver­schuift: van rij­mend op boss naar rij­mend op rose. In the­o­rie zou je dan zelfs kun­nen spreken van één “kudo”, maar dat doet zowat nie­mand. (Ter vergelijk: het­zelfde pro­ces heeft geleid tot de vorm­ing van het woord cher­ry. Want cher­ries, of liev­er: cherise, was tot de der­tiende eeuw een enkelvoudsvorm — ver­want aan het Franse cerise.)

In het Ned­er­lands werkt het iets anders. Want daar zie je een spellingsver­schil tussen de bei­de vari­anten: enkelvoud (kudos, rijmt op tros) en meer­voud (kudo’s, rijmt op doos). Bei­de schri­jfwi­jzen zijn ook al te vin­den op Ned­er­land­stal­ige web­sites.

Hoe dan ook, of dit mooie woord­je zich nu wel of niet een plaats gaat ver­w­er­ven in het alledaagse Ned­er­lands, kudos aan kudos is op zijn plaats (of kudo’s aan kudos zijn op hun plaats, zo u wilt): lang niet alle woor­den weten zo sier­lijk de eeuwen te trot­seren… Hulde!

2 gedachtes over “Lof”

  1. In het Engels zal ‘kudo’ wel door­breken, denk ik. Net als ‘skate’. Oor­spronke­lijk was het ‘a skates’, ontleend aan ‘een schaats’. Maar ‘skates’ klinkt erg meer­voudig, dus dan wordt het enkelvoud ‘skate’.
    In het Ned­er­lands kan ik zo snel geen voor­beeld hier­van bedenken. Wel van het omge­keerde: ‘schoen’ was ooit het meer­voud van ‘schoe’ (net als het Engelse ‘shoe’). Maar wel een gek meer­voud, want woor­den op ‑oen zijn nor­maal geen meer­voud, maar enkelvoud (zoen, poen). Dus is ‘schoen’ tot enkelvoud gebom­bardeerd en heeft het een nieuw meer­voud gekre­gen: schoe­nen.

  2. Dank je, Gas­ton!

    Ik kende schoe/schoen/schoenen al, maar skates/skate nog niet.

    Het is een iets ander fenomeen, maar het woord ‘kussen’ is al langer een van mijn favori­eten: het is zow­el het meer­voud van ‘kus’ als het enkelvoud van ‘kussens’. Het feit dat je op een kussen kussen uit kunt wis­se­len, maakt deze dubbel­rol alleen maar char­man­ter.

Wat vind jij?