Carefree vs. careless

De Engelse woor­den care­free en care­less zijn neef­jes die alle­bei iets te mak­en hebben met de afwezigheid van zorg of zor­gen. Toch zijn ze zek­er niet onder­ling uitwissel­baar. Maar het onder­scheid is ook weer niet hele­maal zwart-wit, dus je moet wel even oplet­ten. Wan­neer kies je welk woord? We zoeken het voor je uit!

Waar hebben we het over?

Met achter- en voor­voegsels kun je de beteke­nis van woor­den sturen. In som­mige gevallen zit die beteke­nis bij twee ver­wante ter­men heel dicht bij elka­ar, maar is er toch een belan­grijk verschil.

Betekenis en gebruik

  • Care­free is een bijvoeglijk naam­wo­ord dat betekent: “onbe­zorgd” of “onbekom­merd”. Het kan ook een negatieve lad­ing hebben als het ver­wi­jst naar iets wat juist wél zorgvuldigheid vraagt; dan betekent care­freeeerder “onver­ant­wo­ordelijk” of “onzorgvuldig”.
  • Care­less is ook een bijvoeglijk naam­wo­ord, maar het betekent “ono­plet­tend”, “achteloos” of “slordig”. Je kunt care­less ook tegenkomen in de zin van “zon­der zor­gen”, maar dat is min­der gebruikelijk.

Zoals je ziet zijn zow­el care­free als care­less een com­bi­natie van het woord care (zorg) met een achter­voegsel dat een ontken­nende lad­ing toevoegt: -free (-vrij) of -less (-loos). De samengestelde betekenis­sen van “zor­gen-vrij” en “zor­gen-loos” liggen dicht bij elka­ar of over­lap­pen zelfs. 

Toch is er in de prak­tijk wel degelijk een ver­schil: care­free heeft meestal een posi­tieve con­no­tatie en ver­wi­jst naar het niet-hebben van zor­gen or zorg, ter­wi­jl care­less meestal een negatieve gevoel­swaarde heeft en ver­wi­jst naar het niet-toepassen van zorg of zorgvuldigheid.

Voorbeelden 

  • We’ve had a delight­ful, care­free vacation.
  • Jen­ny is such a care­free spir­it!
  • It was care­less of you to leave the door unlocked.
  • Ted didn’t mean what he said; he’s just care­less that way.

Even opletten

Je zag het hier­boven in de omschri­jv­ing al: bei­de ter­men kun­nen ook de omge­keerde gevoel­swaarde hebben. Care­free geldt dan juist als een negatief geladen woord, met een gebruik dat lijkt op care­less; en care­less kri­jgt dan een posi­tieve lad­ing, waar­door het gebruik weer meer op care­free lijkt.

  • John’s care­free atti­tude to mon­ey had cost him dearly.
  • Ah, those care­less days of youth!

Maar nog­maals: dit gebruik is de uit­zon­der­ing. Als basis­regel kun je aan­houden dat care­free een posi­tieve term is en care­less een negatieve.

Weetje

Er is nog een term waarin care samenkomt met een ontken­nend affix, namelijk uncar­ing. Dat betekent “gevoel­loos”, “ongevoelig” of “onver­schillig”. Denk daar­bij aan een zin als: I can’t believe Mar­cia treats her moth­er in such an uncar­ing way.

Wat vind jij?