De taalterm van deze week, lexeem, voelt zich een beetje als een pater familias. Hij staat vaak aan het hoofd van een hele club aan woorden die van hem afstammen.
Elke ochtend kijkt hij trots in de spiegel en zegt: ik besta omdat ik iets beteken en ik beteken iets omdat ik besta! Valse bescheidenheid hoef je dan ook niet te verwachten van een lexeem.
Elk jaar staan in de aanloop naar de zomer de folders weer vol met BBQ-aanbiedingen. BBQ-kolen, BBQ-vlees, BBQ-schorten, culinaire BBQ-cursussen, noem maar op…
Maar hoe heet zo’n BBQ nou voluit: een “barbecue” of een “barbeque”? Of mag het misschien allebei?
De taalterm van deze week, eerbiedkapitaal, is niet echt bescheiden. Eer aan wie eer toekomt, zegt hij – een hém komt zeker eer toe. Vindt hij zelf. Dat moet gevierd worden, en zeker niet stilletjes. Nee hoor, hoog van de toren blazen is helemaal op zijn plaats.
Het is al lang een strijdpunt in Nederland Taalland: de vele Engelse leenwoorden die het Nederlands aan het opnemen is. Iedereen reageert daar op zijn eigen manier op.
De een vindt het cool dat hij de excellence van zijn department naar een heel nieuw level heeft kunnen liften; de ander vindt dat maar niks. Sommigen worden strijdbaar en weerbarstig, en willen het “echte” Nederlands beschermen, anderen zien het als een onvermijdelijke modernisering en verrijking.
Ook onder Engelssprekenden zorgen de woorden once en ones soms voor verwarring, ondanks het feit dat ze duidelijk anders klinken (de eerste eindigt op een s-klank; de tweede op een z-klank). Maar met een Nederlandse tongval is het verschil bijna niet meer te horen, wat het extra lastig maakt om het verschil te onthouden. Welk woord gebruik je wanneer?
De taalterm van deze week, chiasme, is er dol op om dingen terug te laten komen. Maar een simpele copy-paste vindt hij weer veel te simpel. Nee, zegt hij, je moet wel iets creatiefs doen, zoals de herhaling binnenstebuiten keren. Dan valt hij misschien wat minder op – maar dat is wel zo chic.