TVDW: Eerbiedkapitaal

De taal­term van deze week, eerbied­kap­i­taal, is niet echt beschei­den. Eer aan wie eer toekomt, zegt hij – een hém komt zek­er eer toe. Vin­dt hij zelf. Dat moet gevierd wor­den, en zek­er niet stil­let­jes. Nee hoor, hoog van de toren blazen is hele­maal op zijn plaats.

Definitie

Een eerbied­kap­i­taal is een hoofdlet­ter die gebruikt wordt op een plaats waar je hem vol­gens de gang­bare taal­regels niet verwacht, om eerbied te tonen als je ver­wi­jst naar iets of iemand die veel sta­tus of aanzien heeft.

Voorbeelden

  • En God noemde het licht dag, en de duis­ter­n­is noemde Hij nacht.
  • En zij baarde haar eerst­ge­boren Zoon, en wond Hem in doeken, en lei­de Hem ned­er in de kribbe, omdat voor hen­lieden geen plaats was in de her­berg.
  • Zo is het, dat Wij, de Afdel­ing advis­er­ing van de Raad van State geho­ord, en met gemeen over­leg der Stat­en-Gen­er­aal, hebben goedgevon­den en ver­staan, gelijk Wij goed­vin­den en ver­staan bij deze:

Het eerste voor­beeld is uit het Bij­bel­boek Gen­e­sis; daarin zie je dat het woord hij met een hoofdlet­ter gespeld wordt omdat het een ver­wi­jz­ing naar de abra­hami­tis­che god betre­ft.

Het tweede voor­beeld komt weer uit de Bij­bel, uit het evan­gelie van Lukas. Hier kri­j­gen de woor­den zoon en hem een eerbied­kap­i­taal, omdat ze naar de pro­feet Jezus ver­wi­jzen.

In het derde voor­beeld zie je dat het woord wij een hoofdlet­ter kri­jgt. Het ver­wi­jst in deze Ned­er­landse wet­tekst naar de monarch, in wiens naam de wet is opgesteld.

Etymologie

Deze keer geen Griekse of Lati­jnse oor­sprong van het woord, maar gewoon een Ned­er­landse samen­stelling:

  • eerbied (acht­ing, ontzag) + kap­i­taal (hoofdlet­ter)

Weetje

De eerbied­kap­i­tal­en in de Bij­bel zijn een beet­je eige­naardig. Ze wor­den, afhanke­lijk van welke geloof­s­groep je vol­gt, wel of niet toegepast. De mak­ers van de Nieuwe Bij­belver­tal­ing zijn zelfs van gedacht­en veran­derd en hebben de hoofdlet­ters (die ze eerst juist had­den ver­wi­jderd) weer opnieuw ingevo­erd.

En dat ter­wi­jl in de tal­en waarin de Bij­bel­tek­sten oor­spronke­lijk zijn geschreven (het Hebreeuws, Oud-Grieks en Aramees) über­haupt hele­maal geen hoofdlet­ter voorkomen! De eerbied­kap­i­taal is dus een uitvin­d­ing van Europese Bij­belver­talers geweest.

Wat vind jij?