Uitweiden vs. uitwijden

Soms gaan twee woor­den de wijde wereld in en komen ze weer thuis met een klein ver­schil in spelling, zoals bij uitwei­den en uitwi­j­den. Bei­de ter­men bestaan, maar de ene is veel pop­u­laird­er dan de andere. En ze beteke­nen iets heel anders. Hoe je ze dan uit elka­ar houdt? We leggen het uit!

Waar hebben we het over?

Bij woor­den die homo­fo­nen zijn maar geen homo­grafen is het alti­jd even extra oplet­ten bij de spelling.

Betekenis en gebruik

  • Uitwei­den betekent “uitvo­er­ing spreken over”, vooral in de zin van “afd­walen van het echt onder­w­erp van gesprek” of “te veel op details ingaan”.
  • Uitwi­j­den klinkt pre­cies het­zelfde, maar betekent iets anders: “wijder mak­en” of “wijder wor­den”, zoals bij het ver­mak­en of oprekken van kleding.

Hoewel uitwi­j­den net­jes in het woor­den­boek staat, zullen veel mensen in die beteke­nis eerder een omschri­jv­ing zoals “wijder wor­den” gebruiken. Dus de kans is groot dat, als je twi­jfelt, uitwei­den de spelling is die je zoekt.

Voorbeelden 

  • Kun­nen we de ver­gader­ing nu afron­den zon­der steeds weer uit te wei­den over elk agendapunt?
  • Politi­ci willen graag uitwei­den over hun favori­ete onderwerpen.
  • Deze blouse zit te strak; kan je haar nog uitwi­j­den?
  • Die oude trui is zo uit­gewi­jd, dat is echt geen gezicht meer.

Nog­maals: die laat­ste twee voor­beelden zijn cor­rect, maar niet erg gangbaar.

Even opletten

Onder jagers heeft het woord uitwei­den ook nog een andere, meer plas­tis­che beteke­nis: het ver­wi­jderen van de inge­wan­den van een aangeschoten dier.

Weetje

Hoewel uitwei­den met een ‑ei- gespeld wordt, is de term wel tegelijk ver­want aan het woord wijd, in de zin van: breed. Diezelfde ruimtelijke metafoor over spraakge­bruik of spreek­sti­jl – namelijk: woor­den die “veel ruimte innemen” – zie je ook bij een uit­drukking als bree­duit spreken.

Bonus-weet­je
Met een kleine aan­pass­ing (of tik­fout) kom je uit op een heel ander woord dat erg lijkt op uitwi­j­den en uitwei­den, namelijk uitwieden. Het is een term voor tuiniers: je kunt bijvoor­beeld onkruid uitwieden door het met wor­tel en al uit de grond te trekken.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties