Taalterm: Voorzetsel

De taal­term van deze week, voorzetsel, knoopt graag de eind­jes aan elka­ar. Het lief­st was hij ambte­naar van de burg­er­lijke stand gewor­den. Dan kon hij steeds zeggen: kom hier, en ja, jij ook, dan zal ik jul­lie aan elka­ar verbinden. Immers, alles draait om relaties, vol­gens hem. Maar ja, niet alle relaties zijn beminnelijk…

Definitie

Een voorzetsel of preposi­tie is een woord dat in de tekst een bepaalde relatie aangeeft tussen twee andere ele­menten in de zin, met name tussen twee zelf­s­tandig naam­wo­or­den of tussen een werk­wo­ord en een zelf­s­tandig naamwoord. 

Voorbeelden

Veel voorzetsels omschri­jven een relatie van plaats:

  • De taart staat op de tafel.
  • Het mes ligt naast het bord.
  • De lep­els zijn in de lade.

Weer andere voorzetsels omschri­jven een relatie van in de tijd:

  • Tij­dens het proe­fw­erk mag nie­mand praten.
  • Ik kom na de film even langs.
  • Over drie weken ben ik jarig.

Daar­naast kun­nen voorzetsels ook aller­lei andere relaties aanduiden:

  • De bar­be­cue gaat door ten­z­ij het regent.
  • De min­is­ter zal, gezien de recente onthullin­gen, waarschi­jn­lijk aftreden.
  • Janine heeft verk­er­ing met Billy.

Etymologie

Voorzetsels komen meestal in de zin te staan vóór het woord waar ze op slaan, en dat verk­laart meteen het woord voorzetsel zelf:

  • voor (aan de voorkant) + zetsel (van zetten, “plaat­sen”)

Dit is bij­na een copy-paste van de ety­molo­gie van de oud­ere Lati­jnse (en de huidi­ge weten­schap­pelijke) term:

  • pre- (eerder, voor) + posi­tie (van posi­tus, “geplaatst”)

Bij het lezen kom je dus in de regel eerst het voorzetsel tegen, en dan meteen het woord of de woor­den waar het op slaat.

Weetje

Soms komt een “voorzetsel” niet voor maar ná het woord waar het op slaat. In dat geval spreek je dan ook van een… achterzetsel. Kijk maar naar de ver­schil­lende posi­tie van op (en het ver­schil in beteke­nis!) in de vol­gende twee zinnen.

  • Hij loopt op het tuinpad.
  • Hij loopt het tuin­pad op.

In het eerste geval is op een voorzetsel, in het tweede geval een achterzetsel.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties