De taalterm van deze week, tittel, is heel klein en bescheiden. En ook wat verlegen, want hij houdt steeds een beetje afstand. Hoewel, bescheiden… hij staat er wel op om altijd bovenaan te eindigen. En hij is een pietje-precies, want hij zet graag de puntjes op de i.
Definitie
Een tittel is, letterlijk, het puntje op de i.
Je vindt ook een tittel bovenop de letter j. De hoofdletters I en J worden niet met een tittel geschreven.
Voorbeelden
In de letters hieronder zijn de tittels blauw gemaakt:
Etymologie
Het woord tittel is, net als titel, afgeleid van een Latijnse term:
- titulus (inscriptie, label)
Een tittel is dus een markering of toevoeging die een letter bij het lezen makkelijker te herkennen maakt.
Weetje
De tittel op de kleine i en j lijkt op een diakritisch teken zoals de accent aigu (é), accent grave (è) en accent circonflexe (ê). Het verschil is dat de tittel een verplicht teken is: je kunt de i en de j niet zonder tittel schrijven.
Dit geldt voor bijna alle talen met een Latijns schrijft, maar het Turks is een uitzondering: daar kun je ook een i zonder tittel tegenkomen (ı). In het Turks klinkt een ı ook anders dan een i; het gaat hier dus om een fonetisch onderscheid.
Bonus-weetje
Omdat de i een klinker is, kun je er ook een “echt” diakritisch teken op plaatsen. In dat geval vervalt de tittel en neemt het accent zijn plek in. Denk aan het Franse woord île (eiland) of een klemtoonteken in een zin als Ja, dít is precies wat ik zocht.
Geef een reactie