Gevaarlijk vs. riskant

De woor­den gevaar­lijk en riskant klinken alle­bei als een waarschuwing. Toch beteke­nen ze niet het­zelfde. Iets wat gevaar­lijk is, hoeft niet riskant te zijn en ander­som. Hoe zit dat?

Waar hebben we het over?

Ver­wante con­cepten kun­nen in beteke­nis over­lap­pen of elka­ar aan­vullen. Dan is het soms onduidelijk wat het onder­scheid pre­cies is.

Betekenis en gebruik

• Iets is gevaar­lijk als het gevaar oplev­ert: de mogelijkheid van een nadelig, ongelukkig of schadelijk effect.
• Iets is riskant of risi­co­vol als het risi­co oplev­ert: de kans op een ongewen­ste uitkomst.

Bei­de begrip­pen zijn niet zwart-wit, maar een kwest­ie van gra­datie. Het is dus niet zozeer de vraag óf iets gevaar­lijk of riskant is, maar hoe gevaar­lijk of riskant het is.

De con­cepten van gevaar en risi­co zeggen iets over ver­schil­lende aspecten van een negatieve omstandigheid. Het gevaar geeft aan hoe groot de mogelijke schade is, en het risi­co geeft aan hoe groot de kans daarop is.

Voorbeelden 

• De elek­trische bedrad­ing in je huis is zeer gevaar­lijk als er span­ning op staat, maar omdat de draden net­jes geï­soleerd zijn, is het risi­co minimaal.
• Een beleg­ging kan uiterst risi­co­vol zijn – maar als je er weinig geld in steekt, is het toch een ongevaar­lijke investering.
• Een tijger is een gevaar­lijk dier. Als de tijger in een kooi zit, loop je echter geen risi­co. Maar… zit jij óók in die kooi, dan is de sit­u­atie nogal riskant en loop je veel gevaar.

Even opletten

De term risi­co is kan een beet­je glib­berig zijn. Strikt genomen geeft “risi­co” alleen de waarschi­jn­lijkheid van een gebeurte­nis aan. En ook als iets een grote kans heeft om te mis­lukken, is er tegelijk nog steeds een kans dat het juist goed gaat.

In die zin sni­jdt het begrip “risi­co” aan twee kan­ten. Maar in de prak­tijk gebruiken we het woord risi­co alleen om de waarschi­jn­lijkheid te beschri­jven van een negatieve uitkomst.

Weetje

Een plek waar je het ver­schil tussen gevaar en risi­co goed kunt zien is een bouwmarkt. 

Daar puilt het uit van de gevaar­lijke stof­fen en appa­rat­en – verf, klop­boren, lijm, messen, schoon­maak­mid­de­len, cirkelza­gen, lad­ders, brand­hout… noem maar op. En toch loopt iedereen meestal hele­maal ongeschon­den de winkel in en weer uit, omdat het risi­co op ver­wondin­gen of ander leed zeer klein is.

Een­maal thuis aangekomen gaan mensen die gevaar­lijke spul­let­jes ook echt gebruiken, en dan zie je dat het risi­co ineens flink oploopt. Bot­breuken, vergiftigin­gen, sni­j­won­den, ver­brandin­gen – bij de eerste hulp weten ze er alles van.