Taalterm: Rebus

De taalterm van deze week, rebus, is geen fan van routeplanners. Sterker nog, hij vindt überhaupt de kortste route van A naar B per definitie de saaiste. Nee, veel liever neemt hij een omweggetje, een kronkelpad, de toeristische route – dan heb je onderweg ook nog een beetje plezier en ontdek je vast en zeker wat verrassingen.

Definitie

Een rebus is een figuurraadsel of beeldraadsel. 

De oplossing van het raadsel is altijd talig: een woord of serie woorden. Maar het puzzelelement zit hem in de verpakking van het raadsel, die de vorm heeft van een aantal tekeningen, gecombineerd met letters en andere symbolen.

Voorbeeld 

Etymologie

Wij hebben het woord al voor 1535 geleend van het Franse rébus. De onderliggende bron is het Latijnse rebus (een verbuiging van res, “zaak” of “ding”), dat “met dingen” betekent – mogelijk in tegenstelling tot litteris, “met letters”.

Weetje

Er zijn twee soorten rebussen. De soort die in Nederland gangbaar is, levert precies, letter voor letter, de gezochte tekst als antwoord op. Zie het voorbeeld hierboven.

Maar in het Angelsaksische taalgebied kunnen rebussen ook veel losser zijn. Ze gebruiken dan soms homofonen of benaderen de uitspraak van de oplossing (een soort “klinkt als” bij het spelletje hints), en je moet het laatste sprongetje zelf nog maken. Kijk maar:

De oplossing is niet precies uitgespeld, maar als je two omzet in to, bee in be, oar (roeispaan) in or en knot (knoop) in not – dan heb je ineens een bekend citaat van onze goede vriend de Bard.