Veel mensen hebben een decennium waar ze zich nostalgisch mee verbonden voelen. Je bent dan bijvoorbeeld een “kind van de jaren 90”. Of moet dat zijn: “kind van de jaren ’90” – mét apostrof? Nou… Je schrijft dat leesteken er soms wel bij en soms niet. Wij leggen uit hoe het zit!
Waar hebben we het over?
Het gebruik van cijfers in geschreven communicatie vraagt om een keuze tussen de rekenkundige notatie en een schrijfwijze met woorden. In beide gevallen zijn er spelregels.
Betekenis en gebruik
- De jaren 80 is de correcte manier om te verwijzen naar (vooralsnog) de jaren 1980.
- De jaren ’80 is een alternatieve schrijfwijze die je geregeld tegenkomt, maar die als onjuist (of “minder correct”) geldt.
Waarom hoef je die apostrof niet voor het cijfer te plaatsen?
Hij werkt hier als weglatingsteken en suggereert dus dat er letters of cijfers uit de tekst zijn weggevallen (zoals bijvoorbeeld in het woord z’n de letters “ij” zijn verwijderd en vervangen door een apostrof). Die weggelaten tekens zouden hier zijn: 19. Want de “80” in jaren 80 staat voor “1980”.
Maar de vraag is niet of dat getal 80 iets anders vertegenwoordigt. De vraag is of er een gesproken tekstdeel is weggelaten dat je in de normale spreektaal wel zou horen. En dat is niet zo, want verreweg de meeste mensen zouden niet voluit “de jaren 1980” zeggen. Dat klinkt een beetje vreemd. De gangbare vorm is simpelweg: de jaren 80.
Het feit dat we het over de jaren 80 van de twintigste eeuw hebben, is hier impliciet al gegeven. Het is niet gebruikelijk om die “19-” uit te spreken en dus hoef je hem ook niet te vervangen door een weglatingsteken.
Voorbeelden
- De popmuziek van de jaren 80 is de beste van allemaal.
- De jaren 50 waren in Europa een periode van wederopbouw.
- In de jaren 10 waren vooral superheldenfilms heel succesvol.
Even opletten
Aan dat laatste voorbeeld zie je meteen al waar de schoen soms wringt. Want de “jaren 10” waar die zin over gaat zijn de jaren 10 van de 21e eeuw, niet de 20e eeuw.
In sommige gevallen kun je daarom beter de eeuw erbij vermelden, om verwarring te voorkomen.
- De stomme films van de jaren 10 van de twintigste eeuw markeerden een bloeiperiode voor Hollywood.
- De jaren 90 van de achttiende eeuw vormden een turbulent hoofdstuk in de Franse geschiedenis.
Weetje
Je zag het al in het blokje hierboven en de voorbeelden daarbij: je kunt getallen natuurlijk ook uitschrijven, als woorden. Denk aan “13e eeuw” vs. “dertiende eeuw”.
Precies hetzelfde geldt ook voor de jaren 80 en soortgelijke aanduidingen. Je kunt immers ook schrijven: de jaren twintig, de jaren zestig, de jaren tachtig.
Sterker nog, dát is de vorm die volgens de meeste taalautoriteiten de voorkeur heeft, omdat dat het prettigst leest. Dus in alle voorbeelden hierboven kun je de getallen ook vervangen door het relevante cijferwoord.
Bonus-weetje
In sommige gevallen kun je juist beter wél het weglatingsteken erbij zetten. Vaak is dat bij een verwijzing naar specifieke jaartallen (in plaats van decennia).
Als je bijvoorbeeld naar de eerste wereldoorlog verwijst als de oorlog van 1914-1918, maar dan zonder de beide 19-’en, dan zou je schrijven: de oorlog van ’14-’18.
Geef een reactie