Recent vs. recentelijk

De woor­den recent en recen­telijk zijn fam­i­lie van elka­ar, maar ze wor­den anders gebruikt. En hoewel ze niet onder­ling uitwissel­baar zijn, kun je een van de twee tóch ook gebruiken in de beteke­nis van de andere. Wat is pre­cies het ver­schil, en hoe pas je deze woor­den toe?

Waar hebben we het over?

Woor­den met een ver­wante beteke­nis maar een afwijk­end gram­mat­i­caal gebruik kun je makke­lijk door elka­ar halen.

Betekenis en gebruik

  • Recent is een bijvoeglijk naam­wo­ord dat betekent “kort gele­den”, “net gebeurd”, “van de laat­ste tijd”. Hier­mee zeg je iets over een zelf­s­tandig naam­wo­ord in de zin.
  • Recen­telijk is een bij­wo­ord en betekent “onlangs”, “laatst”. Hier­mee zeg je iets over een werk­wo­ord in de zin.

Voorbeelden

  • In een recent artikel schri­jft de auteur over zijn bij­na-doo­d­er­var­ing.
  • Deze foto’s moeten van recente datum zijn.
  • Ons bedri­jf is recen­telijk overgenomen door de con­cur­rent.
  • We hoor­den pas recen­telijk dat hij overleden was.

Zie je het patroon? In de eerste twee zin­nen zegt recent iets over de zelf­s­tandi­ge naam­wo­or­den artikel en datum. En in de vol­gende twee zin­nen zegt recen­telijk iets over de werk­wo­or­den overgenomen en hoor­den.

Even opletten

Voor bei­de woor­den geldt dat ze ook wel eens in de huid van hun tegen­hang­er kruipen. Maar er is wel een ver­schil.

Het gebruik van recen­telijk als bijvoeglijk naam­wo­ord geldt als fout of, guller, als “min­der cor­rect”. Je kunt com­bi­naties als “een recen­telijke aankoop” en “onze recen­telijke ont­moet­ing” dus beter ver­mi­j­den.

Maar het omge­keerde komt veel vak­er voor en wordt breed geac­cepteerd. Je gebruikt recent dan als bij­wo­ord, in com­bi­naties als “wij zijn recent nog op vakantie geweest” en “ik heb hem recent gespro­ken”.

Weetje

Het Ned­er­lands heeft het woord recent in de jaren 1830 overgenomen uit het Frans (van récent). Maar recen­telijk is een meer recente (!) afgelei­de van het Engelse recent­ly (in de jaren 1920), waar­bij de Engelse uit­lang -ly (voor bij­wo­or­den) is ver­van­gen door de vergelijk­bare Ned­er­landse uit­gang -lijk.

Wat vind jij?