Maanlicht

In de nacht van 3 op 4 april reed ik terug naar huis. Ik was net bij een optre­den geweest van de band Fly­er in het onvol­prezen Fort van de metropool die De Kwakel heet. Dat klinkt miss­chien heel pit­toresk, maar het swingde de pan uit. (Swingde? Waarom denk ik steeds aan het niet-bestaande woord “swong”…?)

De maan, zoals gezien vanaf het noordelijk halfrond
De maan, zoals gezien vanaf het noordelijk hal­frond

Hoe dan ook, het was net na mid­der­nacht en op Radio 4 begon het pro­gram­ma Maan­licht. Dat biedt de luis­ter­aars “mooie muziek om bij wakker te bli­jven of om bij in slaap te vallen”, beweert de web­site. Nou, wakker was ik wel, want ik had Flyer’s cov­er van “Play That Funky Music” nog vers in het geheugen zit­ten.

De uitzend­ing begon – het was om mid­der­nacht Eerste Paas­dag gewor­den – met een Paaslied van Edvard Grieg. Daar­na mijmerde de pre­sen­ta­tor: “En… wat hebben we verder nog in deze Maan­licht?”

Ding-dong! Weg was Wild Cher­ry, foet­sie was Grieg, ver­geten was de wederop­stand­ing van Jezus van Nazareth.

De cog­ni­tieve dis­so­nantie duurde miss­chien maar een sec­onde, maar in die kleine tijdss­panne had ik wel even gedacht: Hè, “deze maan­licht”? Dat moet toch dit maan­licht zijn? Maan­licht is immers een het-woord.

Toch had de pre­sen­ta­tor hele­maal gelijk. Want hij had het hele­maal niet over het maan­licht. (Dat trouwens, zoals je weet, hele­maal geen maan-licht is, maar zon­licht dat door het opper­vlak de maan weerkaatst wordt.) Hij had het over zijn pro­gram­ma. Niet maan­licht, maar Maan­licht. In dit geval zorgt een hoofdlet­ter dus voor een betekenisveran­der­ing én een lid­wo­ord­veran­der­ing.

Gek genoeg vind je als je googelt op “de maan­licht” een flink aan­tal webtek­sten waarin gespro­ken wordt over de maan­licht, in plaats van het maan­licht. Ken­nelijk vin­den som­mige taal­ge­bruik­ers die com­bi­natie dus wel degelijk lev­ens­vat­baar, ook los van het AVRO-radio­pro­gram­ma. Even verder snuffe­len leerde me dat ook “de zon­licht” online gebruikt wordt.

Al met al was ik blij dat mijn vrien­den bij Fly­er en bij Radio 4 hun kracht­en gebun­deld had­den om eens wat licht d/h op dit onder­w­erp te lat­en schi­j­nen. En nu snavelt­jes dicht en oog­jes toe, en mor­gen ver­licht weer op.

Wat vind jij?