Oh Erik!

Gisteravond berichtte het RTL Nieuws over de kli­maat­top in Kopenhagen. In een van de bij­dra­gen ver­telde cor­res­pon­dent Erik Mouthaan ons over ini­ti­a­tie­ven in de Amerikaanse staat California om op groene ener­gie over te stap­pen. Hij zei: “De toe­komst van groene ener­gie ziet er zo uit. Oké, het lijkt mis­schien een suf fon­tein­tje, maar dit is een gei­ser. Heet water dat uit de aarde omhoog spuit. En die kracht kun je harnassen.”

Meteen zat ik rechtop op de bank. Wat?!? Ik dacht: Oh Erik, wat doe je me nou? Ik vind het fijn dat je me hele­maal van­uit de Verenigde Staten ver­telt over aller­lei inte­res­sante din­gen. Maar dit moet je niet doen…

“Harnassen”?

Ik snap het wel hoor. Erik heeft vast gepraat met een of andere Californische voor­lich­ter die hem iets ver­telde in de trant van: “We can har­ness this geo­ther­mal power to cre­ate an energy source for thou­sands of hou­se­holds.” En onze Erik, de lie­verd, dacht met­een dat die ener­gie in het Nederlands dus “gehar­nast” wordt. Oeps.

Het is een soort omge­keerd Now comes the mon­key out of the sleeve. Het gedach­te­loos een-op-een ver­ta­len van een woord of uit­druk­king, den­kend dat het in een andere taal net zo werkt. Maar in dit geval dan terug­ver­taald door een native spea­ker (van het Nederlands) in zijn eigen taal!

Wij ken­nen intus­sen wel dege­lijk het werk­woord har­nas­sen. Dat bete­kent “een har­nas aan­trek­ken” of, over­drach­te­lijk, “zich wapenen”.

Maar het Engelse werk­woord to har­ness heeft – in dit geval – niets te maken met mid­del­eeuwse wapen­kle­dij. Het gaat terug op het zelf­stan­dig naam­woord har­ness, in de zin van: het tuig van een trek­dier. Dat wordt ook wel een gareel genoemd. (En dan weet je met­een ook waar de uit­druk­king “in het gareel bren­gen” van­daan komt).

Je kunt to har­ness a horse dus ver­ta­len als “een paard inspan­nen” of  “een paard (voor de wagen) span­nen”. En in het ver­lengde daar­van is to har­ness the power of, of to har­ness the poten­tial of, dus: de kracht of het ver­mo­gen van iets tot nut maken, aan­wen­den, gebruiken.

En dát is dus wat je kunt doen met de kracht van dat water dat bij Eriks gei­ser uit de grond spuit.

Waar we ons intus­sen wel tegen moe­ten har­nas­sen zijn de gevol­gen van de kli­maat­ver­an­de­ring die onze wereld onher­ken­baar dreigt te ver­an­de­ren. Terug naar Kopenhagen…