Vorige keer hadden we het over air quotes, maar er zijn nog meer manieren waarop aanhalingstekens zich genesteld hebben in de gesproken taal. Want wat doe je als je aan wilt geven dat een stuk gesproken tekst tussen aanhalingstekens staat, als je niet dat rare olifantenkrabgebaar wilt maken? Dan moet je woorden gebruiken.
In het Nederlands komt dit nauwelijks voor. De enige vorm die we hiervoor hebben is om voluit te zeggen: “aanhalingstekens openen”, dan de aan te halen tekst, en dan “aanhalingstekens sluiten”. Dat is wel oké als je bijvoorbeeld aan iemand een tekst dicteert, maar in een vlot gesprek maak je jezelf op die manier onsterflijk belachelijk.
In het Engels is dat wel anders. Daar hoor je geregeld in de spreektaal constructies als de volgende. The chairman of the board said that such quote unquote disciplinary action was within the school’s regulations. Als je wel eens naar CNN of de BBC kijkt, heb je hem vast wel langs horen komen: quote unquote. Je doet er hetzelfde als met het dubbele handgebaar, maar dan met woorden.
Toch is daarmee het verhaal nog niet af, want er is het een en ander te doen over hoe je dat quote unquote precies moet schrijven. (Dat is, overigens, op zichzelf ook een metataalkronkel, want de hele clou van zo’n uitdrukking is nou juist dat hij gesproken wordt…)
De meeste mensen zeggen in zo’n geval quote unquote, vlak voor het stukje tekst dat anders tussen aanhalingstekens zou staan. Maar dat werkt alleen bij een citaatje van één of hoogstens een paar woorden. Als het veel langer duurt, is het niet duidelijk meer wanneer het citaat eindigt. In zo’n geval kun je de unquote ook loskoppelen en verplaatsen naar het eind van het citaat. Een voorbeeld: The chairman of the board said that, quote, such disciplinary action is definitely within the school’s regulations, unquote. He also commented on… Let op, voor de goede orde: het staat hier weliswaar uitgeschreven, maar dit is spreektaal; je zult zo’n Engelse zin nooit in een brief of verslag aantreffen.
De meeste mensen, zei ik al, zeggen quote - unquote, maar er zijn puristen die beweren dat de enige juiste vorm is: quote - end quote. Het Engelse quote kan zowel “citaat” als “aanhalingsteken” betekenen, en een end quote is dan een aanhalingsteken sluiten. Of, dat kan ook nog, end quote betekent gewoon “einde citaat”. Bij langere citaten zie je ook wel dat ze niet geopend worden met alleen quote, maar met and I quote.
Ten slotte, hoe kan het ook anders, een citaat. Van Michel De Montaigne: “Ik citeer anderen alleen om mezelf beter uit te kunnen drukken.”
Geef een reactie