Taalterm: Pleonasme

De taalterm van deze week, pleonasme, laat liever geen twijfel bestaan over wat hij bedoelt. Toch heeft hij soms ook aan één woord genoeg.

Definitie

Bij een pleonasme gebruik je meer woorden dan nodig, waarbij de betekenis van het ene woord al besloten ligt in een ander woord.

Vaak wordt dat als stilistisch “slordig” gezien, maar je kunt een pleonasme ook opzettelijk gebruiken, bijvoorbeeld omdat dat poëtisch is of om ergens nadruk op te leggen.

Voorbeelden

• Het oude opaatje struikelde en viel naar beneden.
• Bij deze luxe parfumset krijgt u nu een gratis cadeau.
• Volgens Marieke is ‘hartstochtelijke Italiaan’ een pleonasme.
• De witte sneeuwvlokken dwarrelden in het ochtendlicht.
• Het is weer bijna tijd voor mijn apk-keuring.

Etymologie

Wij kregen dit woord van het Franse pléonasme, maar de bron is Grieks:

• pleonasmos (meer dan genoeg, overbodig; van pleon [meer])

Weetje

Niet elk pleonasme is een combinatie van woorden. Je hebt termen die het helemaal alleen kunnen, zoals toekomstplannen – je kunt immers geen plannen voor het verleden maken!