Drieletterwoord

Een scheld­wo­ord wordt in het Engels wel eens een four-let­ter word genoemd. (Dat is omdat er in die taal nogal wat fijne tier­wo­or­den zijn die vier let­ters hebben, en die meestal iets te mak­en hebben met seks of uitwerpse­len.) De goede lieden die graag schelden op de Engelse invloed op het Ned­er­lands, zouden miss­chien een apart cat­e­gori­et­je moeten inruimen voor de drielet­ter­wo­or­den, of beter gezegd: de drieletterafkortingen.

Want wij hebben er een hand­je van om een Engel­stal­ige afko­rt­ing met drie let­ters (hoofdlet­ters!) om te tov­eren tot een Ned­er­lands (werk)woord. Neem nou het werk­wo­ord pin­nen; hoe vaak sta je er nog bij stil dat de bron daar­voor de Engelse afko­rt­ing PIN was (per­son­al iden­ti­fi­ca­tion num­ber)? Het­zelfde geldt voor vip, dat voor­namelijk gebruikt wordt in com­bi­natie met een andere term, en dan in de beteke­nis van luxe- of voorkeurs-. Denk aan viplounge en vip­be­han­del­ing. Je hoort het veel min­der vaak in zijn oor­spronke­lijke beteke­nis van Very Impor­tant Per­son (“Onder de gas­ten zijn een aan­tal vips”).

Zeer belangrijk persoon
Zeer belan­grijk persoon

Verder lezen Drielet­ter­wo­ord

Walnotenpesto

Begri­jp me goed. Ik ben goede vriend­jes met Albert Hei­jn. Ik doe er elke week trouw mijn bood­schap­pen en ik vind het een fijne winkel. En ik ben ook goede vriend­jes met de Aller­Hande, het lijf­blad van ’s lands groot­ste kruidenier.

Boerenkost
Boerenkost

Niets ten nadele van de glob­alis­er­ing, want die hou je toch niet tegen, maar… ik dicht de Aller­Hande toch een belan­grijke rol toe in de culi­naire eman­ci­patie van het Ned­er­landse volk. Het is nog niet eens zó lang gele­den dat voor de gemid­delde Hol­landse huisvrouw een papri­ka een nogal exo­tis­che groente was, en dat ze nog nooit geho­ord had van cous­cous of guacamole.

Albert Hei­jn heeft, met groot geduld en met de Aller­Hande als stri­jdzwaard, het pold­er­volk opgevoed om meer te eten dan alleen stamp­pot en erwten­soep. (Daar is overi­gens niets nobels aan: de Konin­klijke Ahold N.V. wilde ons alleen maar meer ver­schil­lende pro­ducten kun­nen verkopen, om zo meer winst te maken.)

Verder lezen Wal­noten­pesto

Coco

Er is een god, en hij is barmhar­tig. Of, zeg ik als recht­geaarde atheïst, er is op zijn minst een taal­god, en hij heeft gevoel voor humor.

Ik las onlangs een tekst waarin iemand werd aange­haald als zeggende, ik citeer: “Ik zat naar Nation­al Geo­graph­ic Chanel te kijken en dacht: dit is het.” Voor alle zek­er­heid, nog een keer: Nation­al Geo­graph­ic Chanel [sic].

National Geographic?
Nation­al Geographic?

Het is vast een sim­pele tik­fout; ik neem aan dat de schri­jver heus wel weet dat je het Engelse woord chan­nel met twee n’en schri­jft. Maar dat doet er niet toe, het bli­jft een prachtig toe­val. Want hoe groot is de kans dat als je per ongeluk een let­ter mid­den uit een woord wegrukt, er weer een lev­ens­vat­baar woord overbli­jft? En, nog sterk­er, hoe groot is de kans dat ­dat woord weer in fraaie ironie ver­bon­den is met de context?

Verder lezen Coco

Drop

Ik ben geen taal­fun­da­men­tal­ist. Het Engels is voor mij geen kwade genius die met zijn duiv­else betoverin­gen ons pold­erzui­v­ere Ned­er­lands cor­rumpeert. Maar ik ben ook geen taalverk­wanse­laar. Daar waar er een behoor­lijk, gang­baar, helder Ned­er­lands woord is voor een bepaalde beteke­nis, gebruik ik dat liev­er dan een modieus leen­wo­ord – uit welke taal dan ook.

De aan­lei­d­ing voor deze over­peinz­ing was een moment in de super­markt waarop ik niet wist welke kant op mijn taalkom­pas moest gaan. Ik stond met enige ver­baz­ing te staren naar het snoep­schap. Afdel­ing A‑merken. Nieuw product.

DropTwist.

Aldus
Aldus

Verder lezen Drop

Hij deed het

Hoe het kan dat het me nog niet was opgevallen, weet ik niet. Er wordt immers genoeg geschreven over al die alleen­staande Ned­er­lan­ders die driftig op het inter­net pogin­gen wagen om een maat­je te vin­den voor hun bed, hun vri­je tijd, of zelfs hun lev­en. Online dat­ing is razend populair.

Er zijn risico's...
Er zijn risico’s…

Maar het werk­wo­ord dat daar­bij hoort, dat­en, ver­di­ent dezelfde lelijkhei­d­spri­js als bijvoor­beeld upload­en en deleten. Kijk maar.

Het begint in de eerste per­soon nog vrij onschuldig. Enkelvoud: Ik date geregeld online. (Spreek uit: “deet”.) Meer­voud: Wij dat­en anders nooit online. (Spreek uit: “deten”.) Dat ziet er nog nor­maal uit.

Verder lezen Hij deed het

Blo

Van de Amerikaanse pres­i­dent Thomas Jef­fer­son (1743−1826) is het beroemde citaat: “I can­not live with­out books”. Hele­maal mee eens. En van alle soorten boeken waar ik van hou, nemen de woor­den­boeken een bij­zon­dere plaats in. Dat zijn immers boeken die niet alleen bestaan uit woor­den, maar ook nog eens gaan over woorden.

Woordenboek in het woordenboek
Woor­den­boek in het woordenboek

Een voor­beeld. Ik had het idee om dit stuk­je te schri­jven over het woord blog. Mooi woord­je, nog (relatief) fonkel­nieuw, en in korte tijd alomte­gen­wo­ordig gewor­den. Mooie herkomst ook: een uit­zon­der­lijke verko­rt­ing van weblog. Uit­zon­der­lijk, want ik ken zo snel geen ander woord waar­bij de begin­let­ters van het moed­er­wo­ord wor­den wegge­lat­en. Ander­som komt veel vak­er voor: aso voor aso­ci­aal, intro voor intro­duc­tie, etc.

Verder lezen Blo