De ene dag is de andere niet

Wat betekent het woord dag? Het antwo­ord lijkt voor de hand te liggen: dag is het tegen­overgestelde van nacht. Als het dag is, is het buiten licht; en als het buiten donker is, dan is het geen dag. Maar ja, daarmee ben je er nog niet.

Middernachtszon: is het dag of nacht...?
Mid­der­nacht­szon: is het dag of nacht...?

Want er zijn plaat­sen op deze aarde, als je maar dicht genoeg bij de polen komt, waar het soms héél lang niet donker wordt – maar is zo’n lange pooldag werke­lijk één dag? Je moet toch ooit gaan slapen.

Een ander antwo­ord is dan om te zeggen dat een dag een etmaal is, een peri­ode van 24 uur. Tel 365,25 van die dagen bij elka­ar op en je hebt een jaar (afrond­ingsver­schillen daarge­lat­en). Tel vier van die extra kwart-dagen bij elka­ar op en je hebt elke vier jaar een schrikkeldag. Hoe dan ook, of het nu licht of donker is: een dag is een dag is een dag van 24 uur.

Maar is dat wel zo? Er is namelijk een ver­schil tussen een “dag” geme­ten in ster­ren­ti­jd of in zon­neti­jd. Let op. Stel je voor dat het stuk­je aarde waar jouw huis op staat op moment X pre­cies naar de zon wijst. Neem nu als ijkpunt de achter­grond van ster­ren (dus niet de zon!) en wacht tot je huis weer naar die achter­grond wijst. Dan is de aarde dus pre­cies één keer om haar as gedraaid.

Nu stu­it je op een prob­leem. Diezelfde aarde is namelijk intussen ook nog een kleine beet­je verder om de zon heen gedraaid. Wil jouw huis weer recht naar de zon wijzen, dan moet de aarde dus nog een tikkelt­je verder draaien. Om dat te doen heeft onze pla­neet pre­cies 3 minuten en 55,909 sec­on­den nodig.

De totale tijd die het kost voor­dat je huis weer naar de zon wijst is 24 uur, een zonnedag. Maar dat is dus iets meer dan één rotatie. De aarde draait namelijk om zijn as in 23 uur, 56 minuten en 4,091 sec­on­den (reken maar uit). En dat betekent weer dat de aarde in een jaar tijd niet 365,25 maar 366,25 keer om haar as draait – en dat zijn dus ster­renda­gen.

Ik kwam hierop vanu­it een heel andere inval­shoek: die van vakanties. Nu de schoolvakanties zijn begonnen, verkopen reis­bu­reaus weer volop pakket­ten voor reis­jes van 8 dagen (1 week) of 15 dagen (twee weken) etc. In tour­op­er­a­tor­land vor­men de 168 uur die een week duurt dus geen 7 maar 8 dagen! Hoe lang is een dag dan nog?

Sterk­er nog, mijn eigen vakantie van twee weken is vol­gens het reis­bu­reau een 16-daagse reis. Ze snoepen er dus nóg een “dag” bij. Dat komt omdat ik tij­dens de terugvlucht uit de West, van­wege de tijd­zones, een dag­grens over­ga. Die paar uurt­jes in de nieuwe dag reke­nen ze voor het gemak ook mee, en zo duren mijn twee weken in de tropen maar lief­st 16 dagen lang!

Ster­renda­gen, zonneda­gen, vakantieda­gen… Het moet niet gekker wor­den.

Wat vind jij?