Zei vs. zegde

De woor­den zei en zegde horen alle­bei bij het­zelfde werk­wo­ord: zeggen. En ze staan alle­bei in dezelfde gram­mat­i­cale tijd. Wat is dan het ver­schil, en hoe houd je ze uit elka­ar? Is de ene vorm “beter” dan de andere? We zoeken het uit!

Waar hebben we het over?

Som­mige taalvor­men verd­wi­j­nen vol­gens een min of meer regel­matig patroon. Maar er zijn uitzonderingen.

Betekenis en gebruik

Zow­el zei als zegde is de onvoltooid verleden tijd enkelvoud van zeggen. Op dezelfde manier zijn zei­den en zeg­den de equiv­a­lente meervoudsvormen.

Maar wan­neer kies je voor welke vorm?

  • Zei en zei­den zijn de norm bij het werk­wo­ord zeggen zelf.
  • Zegde en zeg­den zijn gang­baar (maar niet ver­plicht) bij veel samen­stellin­gen, zoals afzeggentoezeggen en vaar­welzeggen.

Voorbeelden 

  • Wat zei je moed­er over je verhuisplannen?
  • De kran­ten zei­den dat de voorstelling prachtig was.
  • Jacques zegde de afspraak op het laat­ste moment af.
    Maar ook: Jacques zei de afspraak op het laat­ste moment af.
  • De opposi­tiepar­ti­jen zeg­den hun ste­un toe aan het kabi­net.
    Maar ook: De opposi­tiepar­ti­jen zei­den hun ste­un toe aan het kabinet.

Even opletten

Inmid­dels is zegde ver­oud­erd ger­aakt als verleden tijd van zeggen, en voor veel jonge taal­ge­bruik­ers zal het ook oud­er­wets aan­voe­len in samen­stellin­gen als afzeggen. Maar deze vorm was vroeger wel degelijk volop in gebruik – en er was nóg een verleden tijd voor zeggen, die ook in onbruik is ger­aakt: zei­de.

Weetje

Meestal zijn het – in het Ned­er­lands en in andere tal­en – de onregel­matige (of “sterke”) ver­voeg­in­gen van een werk­wo­ord die in onbruik rak­en. Zo zijn Hij dorst het niet te zeggen en Ze ried me af om te komen weggecon­cur­reerd door Hij durfde het niet te zeggen en Ze raadde me af om te komen.

Zeggen is een uit­zon­der­ing op deze trend: hier is het juist de regel­matige (of “zwakke”) vorm die gaan­deweg aan het verd­wi­j­nen is. Een ander voor­beeld daar­van is vra­gen, waar vroeg (onregel­matig) gro­ten­deels de plaats heeft ingenomen van vraagde (regel­matig).

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties