Een verreikende ontdekking

Het is alti­jd leuk als je woor­den tegenkomt die je nog niet kende. Zo liep ik onlangs langs een bouw­plaats bij ons in de buurt en daar zag ik, op een auto achter het hek, dit staan: “ver­reik­er verhuur”.

U bent zo een verreiker rijker!
U bent zo een ver­reik­er rijker!

Mijn eerste asso­ci­atie was het woord ver­rijk­er: iets wat of iemand die iets ver­rijkt. In de scheikunde kun je stof­fen ver­rijken, taal en cul­tu­ur kun­nen ver­rijkt wor­den, etc. In de super­markt heb ik een dress­ing wel eens “slaver­rijk­er” zien het­en; en daar vallen noten, zaden en gedroogd fruit in de cat­e­gorie “ont­bi­jtver­rijk­ers”.

Maar wat is dan toch een verreiker?

De ene “ver” is de andere niet

In het woord ver­rijk­er is ver- een voor­voegsel dat in com­bi­natie met een bijvoeglijk naam­wo­ord een nieuwe zelf­s­tandig naam­wo­ord vormt: ver- + rijk + ‑er. Andere voor­beelden: ver­grot­er, verklein­er, versteviger.

Maar in ver­reik­er is “ver” gewoon het bijvoeglijk naam­wo­ord ver, het tegen­overgestelde van dicht­bij. Op dezelfde manier kun je snel ver­w­erken in snelkok­er en laat in laat­bloeier.

Let op: je hoort het ver­schil ook. Bij verkleiner, versteviger en verrijker ligt de klem­toon op de tweede let­ter­greep; bij snelkok­er, laatbloeier en verreik­er op de eerste.

Wat reikt ver?

Goed. Dat is alle­maal mooi en aardig, maar wat is een ver­reik­er nou? Iets wat ver reikt, dat is wel duidelijk. Op dezelfde bouw­plaats zag ik direct twee kandidaten.

Wie reikt verder?
Wie reikt verder?

Die grote gele reikt duidelijk het verst van de twee, maar ik zou dat met mijn lekenken­nis een hijskraan noe­men (of, na enig ges­nuffel online, een torenkraan). En dat klopt ook, want de kleinere rood-gele is de ver­reik­er. Hij heeft dan ook een tele­scopis­che arm waarmee hij, ja ja, ver kan reiken.

Engels

Wat blijkt nu? Die uitschuif­bare arm zie je niet direct terug in de Ned­er­landse naam, maar wel in het Engels: daar heet een ver­reik­er namelijk een tele­scop­ic han­dler. Vol­gens Wikipedia wordt in het Engels ook wel het woord tele­porter gebruikt, maar dat reserveer ik veel liev­er voor sci­encefic­tion­ver­halen waarin je van de ene naar de andere pla­neet zapt – met zo’n tele­porter reik je pas écht ver!

Maar die vind je dan weer niet op de bouw­plaats bij je thuis om de hoek…

Wat vind jij?