Taalterm van de week: Tittel

De taal­term van deze week, tit­tel, is heel klein en beschei­den. En ook wat ver­legen, want hij houdt steeds een beet­je afs­tand. Hoewel, beschei­den… hij staat er wel op om alti­jd bove­naan te eindi­gen. En hij is een piet­je-pre­cies, want hij zet graag de pun­t­jes op de i.

Definitie

Een tit­tel is, let­ter­lijk, het pun­t­je op de i. 

Je vin­dt ook een tit­tel bovenop de let­ter j. De hoofdlet­ters I en J wor­den niet met een tit­tel geschreven.

Voorbeelden

In de let­ters hieron­der zijn de tit­tels blauw gemaakt:

Etymologie

Het woord tit­tel is, net als titel, afgeleid van een Lati­jnse term:

  • tit­u­lus (inscrip­tie, label)

Een tit­tel is dus een mark­er­ing of toevoeg­ing die een let­ter bij het lezen makke­lijk­er te herken­nen maakt.

Weetje

De tit­tel op de kleine i en j lijkt op een diakri­tisch teken zoals de accent aigu (é), accent grave (è) en accent cir­con­flexe (ê). Het ver­schil is dat de tit­tel een ver­plicht teken is: je kunt de i en de j niet zon­der tit­tel schri­jven.

Dit geldt voor bij­na alle tal­en met een Lati­jns schri­jft, maar het Turks is een uit­zon­der­ing: daar kun je ook een i zon­der tit­tel tegenkomen (ı). In het Turks klinkt een ı ook anders dan een i; het gaat hier dus om een fonetisch onder­scheid.

Bonus-weet­je
Omdat de i een klink­er is, kun je er ook een “echt” diakri­tisch teken op plaat­sen. In dat geval ver­valt de tit­tel en neemt het accent zijn plek in. Denk aan het Franse woord île (eiland) of een klem­toon­teken in een zin als Ja, dít is pre­cies wat ik zocht.

Een gedachte over “Taalterm van de week: Tittel”

Wat vind jij?