Taalterm van de week: polysyndeton

De taal­term van deze week, poly­syn­deton, weet niet van ophouden. Eén koek­je bij de thee? Wel­nee, doe er nog maar een. En dan nog een­t­je. En dan… Je snapt het al. Toch doet hij dat niet omdat hij geen maat weet te houden. Hij probeert eerder een punt te mak­en: te veel is nooit genoeg.

Definitie

Een poly­syn­deton is sti­jl­figu­ur waarmee je meerdere woor­den, zins­de­len of zin­nen achter elka­ar plaatst en daar­bij steeds het­zelfde voeg­wo­ord herhaalt.

Voorbeelden

Het mak­en van poly­syn­de­ta (of poly­syn­detons) gaat het makke­lijkst met voeg­wo­or­den zoals en en of.

  • We hebben appels en bana­nen en pruimen en kiwi’s en blauwe bessen.
  • Wil je limon­ade of sap of water of iets anders?

Met voeg­wo­or­den zoals want en maar maak je al snel een inhoudelijke keten in plaats van een opsomming.

  • Ik wil niet naar school want ik haat mijn juf want ze praat zo hard want ze is doof.
  • Ze wil wel met hem trouwen, maar ze durft het niet zelf te vra­gen, maar ze wordt nu wel ongeduldig, maarze bli­jft zo ver­legen, maar dat komt wel goed hoor.

Etymologie

Poly­syn­deton is samengesteld met ingrediën­ten uit het Grieks:

  • poly- (meer, meerdere) + syn (samen) + dein (binden)

Weetje

Als je een poly­syn­deton opsplitst in ver­schil­lende zin­nen en het her­haalde woord steeds aan het begin staat, dan is dat óók een voor­beeld van een andere sti­jl­figu­ur die we al eerder besprak­en: de anafoor. Kijk maar naar dit voor­beeld met het voeg­wo­ord omdat.

  • We gaan ons meest suc­cesvolle jaar tege­moet. Waarom? Omdat we de beste mensen hebben. Omdat we onze pro­ducten vernieuwd hebben. Omdat we geloven in de toekomst. Omdat we onver­slaan­baar zijn!

Maar let op: niet elke anafoor is een poly­syn­deton. Dat is alleen zo als het begin­wo­ord steeds een voeg­wo­ord is.

Bonus-weet­je
De poly­syn­deton heeft een klein zus­je dat we vorige week al besprak­en in de TVDW: asyn­deton. Bei­de zijn vari­anten op de syn­deton: het verbinden van twee tek­stele­menten met een voegwoord.

Wat vind jij?