Taalterm: Grawlix

De taal­term van deze week, grawlix, is een beet­je een brompot. Maar hij is de kwaad­ste niet: met tere kinderzielt­jes houdt hij graag reken­ing. In hun gezelschap gedraagt hij zich voor­beeldig en blijkt hij zelfs gevoel voor humor te hebben.

Definitie

Een grawlix is een serie onu­it­spreek­bare sym­bol­en die in een tekst de plaats innemen van een of meer scheldwoorden.

Meestal gebruik je daar­voor de sym­bol­en die bove­naan op een toet­sen­bord zit­ten, op de cijfer­toet­sen (als je Shift indrukt). Dat kan per type toet­sen­bord ver­schillen, maar deze zit­ten er vaak tussen: ! (uitroepteken), @ (apen­staart­je), # (hek­je), $ (dol­larteken), % (pro­cent­teken), & (amper­sand) en * (aster­isk).

Het gebruik van grawlix­en is begonnen in stripver­halen, waarin schri­jvers geen scheld­wo­or­den mocht­en gebruiken. (Daar­bij gebruiken de teke­naars soms ook andere sym­bol­en, zoals een spi­raal, ster of doo­d­shoofd.) Maar je vin­dt grawlix­en nu ook volop in andere tek­sten, ter ver­vang­ing van ter­men niet “niet net­jes” zijn.

Voorbeelden

  • De fri­et­jes van Mieks Snack­paleis zijn echt %&$*# lekker!
  • Is de com­put­er &*%!#$ alweer vastgelopen?

En natu­urlijk de kon­ing van de scheldkanonnades:

Kapitein Had­dock

Etymologie

De term grawlix is ver­zon­nen door de Amerikaanse car­toon­ist Mort Walk­er (1923−2018), miss­chien op basis van de gelijke­nis met growl (grom­men). Het is niet pre­cies bek­end wan­neer, maar hij ver­zon aller­lei nieuwe woor­den voor de ken­merk­ende beeld­taal in strips, en bun­delde die in 1980 in het boek The Lex­i­con of Com­i­cana.

Weetje

Andere ter­men die Walk­er bedacht hebben het niet zo ver gebracht als grawlix. Zo noemde hij het stof­wolk­je als een per­son­age snel wegrent een brif­fit, en de zweet­drup­pelt­jes rond iemand hoofd als ze stress hebben doopte hij plewds.

Wat vind jij?