Taalterm: Augmentatief

De taal­term van deze week, aug­men­tatief, let niet graag op de klein­t­jes. Dat wil zeggen: hij let juist wél op ze, maar dan alleen om ze snel achter zich te lat­en. Want wat hij ook doet, hij wil graag een tand­je hoger, sterk­er, beter zijn dan de vol­gende in de rij. Beschei­den­heid is dan ook niet zijn beste eigenschap.

Definitie

Een aug­men­tatief of ver­g­root­wo­ord is een woord dat met een achter­voegsel of voor­voegsel “grot­er” of “beter” gemaakt is dan zijn standaardversie.

Voorbeelden

In het Ned­er­lands zijn de pre­fix­en mega- en super- een bek­ende manier om een woord in zijn aug­men­tatief om te toveren.

  • Dit is echt een mega­goed idee!
  • Lat­en we er een super­vakantie van maken.

Maar er zijn meer manieren om dat te doen, waar­bij veel woor­den hun eigen aug­men­tatieve voor­voegsel krijgen. 

Ga maar na. Je kunt zeggen dat een coureur snoei­hard voor­bi­jreed, maar niet dat een actrice “snoeimooi” is – dan ga je juist voor bloed­mooi. Als die actrice goed ver­di­ent is ze niet “bloedrijk”, want in dat geval kies je voor steen­rijk. En onze coureur kan ver­vol­gens weer niet “steen­hard” crossen in zijn bolide. De cur­sieve woor­den in deze alin­ea zijn alle­maal augmentatieven.

Andere voor­beelden van voor­voegsels die aug­men­tatief kun­nen werken zijn:

  • groot- (groot­macht, grootstedelijk)
  • hyper– (hyper­ac­tief, hypernerveus)
  • over– (over­duidelijk, overbezorgd)
  • ultra– (ultra­dun, ultrasnel)

Etymologie

Deze term voert uitein­delijk terug op het Lati­jnse aug­mentare (“grot­er wor­den” of “toen­e­men”):

  • van aug­men­tum (“een toe­name”), van augere (“ver­groten”, “ver­rijken”)

Weetje

In tal­en zoals het Spaans kun je een achter­voegsel achter een woord plakken, net zoals het Ned­er­landse -tje voor diminu­tieven, maar dan om een woord “grot­er” te mak­en. Zo kun je starten met het woord per­ro (hond) en daar óf per­ri­to van mak­en (kleine hond, hond­je) óf per­rote (grote hond).

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties