Taalterm: Asyndeton

De taal­term van deze week, asyn­deton, is er een­t­je van de cat­e­gorie: geen gram­met­je te veel. Waarom zou je bezwaard willen zijn met extra bal­last als je ook zon­der kunt? Sterk­er nog, een beet­je slank is wel zo aantrekke­lijk, vin­dt hij zelf.

Definitie

Een asyn­deton is sti­jl­figu­ur waarmee je meerdere woor­den (of zelfs zins­de­len en hele zin­nen) direct achter elka­ar plaatst zón­der er een voeg­wo­ord tussen te plaatsen.

Als dat een beet­je te tech­nisch klinkt, kun je er ook zo naar kijken: kies je ervoor om bewust een kop­pe­lend woord zoals enmaar of want weg te lat­en uit een zin, dan maak je een asyn­deton. In plaats van de inhoudelijke relatie tussen A en B expli­ci­et aan te geven (“A en B”, “A want B”), laat je het aan de lez­er of luis­ter­aar om dat ver­band te maken.

Je vin­dt deze sti­jl­figu­ur eerder in de spreek­taal, niet zo vaak in de schrijftaal.

Voorbeelden

Als je het voeg­wo­ord en weglaat, dan kri­jg je een cop­u­latief asyn­deton:

  • Ik kwam, ik zag, ik over­won. (Het fameuze veni, vidi, vici van Julius Caesar)
  • Deze jon­geren zijn ontevre­den, verveeld, kansloos.

Laat je het voeg­wo­ord maar of of weg, dan maak je een adver­sa­tief asyn­deton:

  • Nee, geen sci­encefic­tion­film, een thriller!
  • Wilt u koffie, thee, fris?

Is het voeg­wo­ord dat je weglaat want of dus, dan heb je een expli­catief asyn­deton:

  • Ik moet echt op tijd begin­nen, de vorige keer was ik veel te laat.
  • Het is een goed plan, ik stem voor.

Etymologie

Deze taal­term is een rijt­je van drie onderdelen:

  • a- (niet) + syn (samen) + dein (binden)

Bij een asyn­deton zijn de tek­stele­menten dus “niet samenge­bon­den” door een voegwoord.

Weetje

Het woord asyn­deton heeft twee meer­vouden: een­t­je met een Griekse uit­gang (asyn­de­ta) en een­t­je met een verned­er­land­ste vorm (asyn­detons).

Bonus-weet­je
Het tegen­overgestelde van een asyn­deton is de poly­syn­deton. Daar­bij gebruik je juist méér voeg­wo­or­den dan je zou verwacht­en, in plaats van min­der. De stan­daard­vorm, met één voeg­wo­ord, is de syn­deton.

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties