TVDW: Sonnet

De taalterm die deze week bezongen wordt, sonnet, is een heus wapen. In de liefde, dan. In de hand van een vaardig dichter kun je er harten mee laten smelten. Maar pas op! Je moet je wel aan de regels houden en weten wélk soort sonnet je schrijft.

Definitie

Een sonnet is een lyrisch gedicht van 14 regels verdeeld over vier strofen, meestal met vijf jamben (en dus tien lettergrepen) per versregel.

  • Een Italiaans sonnet of petrarcasonnet heeft twee strofen van vier regels, gevolgd door twee strofen van drie regels (4-4-3-3); vaak met rijmschema abba-abba-cdc-dcd of abba-abba-cde-dce
  • Een Engels sonnet of shakespearesonnet heeft drie strofen van vier regels, gevolgd door één strofe van twee regels (4-4-4-2); vaak met rijmschema abab-cdcd-efef-gg

Voorbeelden

Voor de voorbeelden gaan we naar de naamgevers van de twee bekendste sonnetvormen, Petrarca en Shakespeare.

Dit is een vertaling van een sonnet van Francesco Petrarca (1304-1374) uit Sonnetten voor Laura, vertaald door Ike Cialona:

Als dit geen liefde is, wat is het dan?
En als het liefde is, is ze dan goed?
Kan liefde goed zijn als ze lijden doet?
En is ze slecht, geniet men daar dan van?

Wat klaag ik, als ik zelf beslissen kan?
Heeft klagen zin, als ik beminnen moet?
O dood die leven geeft, o leed zo zoet,
geniet ik van de dwang van een tiran?

Zo dool ik stuurloos rond op hoge zee,
bij wisselende wind. Mijn schip is zwaar
van twijfel en draagt weinig wijsheid mee,

zodat ik, niet meer wetend wat ik wil,
het gloeiend warm heb in de winter, maar
in hartje zomer van de koude ril.

En dit is het fameuze Sonnet 18 van William Shakespeare (1564-1616):

Shall I compare thee to a summer’s day?
Thou art more lovely and more temperate:
Rough winds do shake the darling buds of May,
And summer’s lease hath all too short a date;

Sometime too hot the eye of heaven shines,
And often is his gold complexion dimm’d;
And every fair from fair sometime declines,
By chance or nature’s changing course untrimm’d;

But thy eternal summer shall not fade,
Nor lose possession of that fair thou ow’st;
Nor shall death brag thou wander’st in his shade,
When in eternal lines to time thou grow’st:

So long as men can breathe or eyes can see,
So long lives this, and this gives life to thee.

Etymologie

Dit woord hebben we te danken aan het Italiaans:

  • sonetto (klinkdicht; in de eerste lettergreep herken je het Engelse sound)

Weetje

Veel sonnetten gaan over de liefde. Maar ook andere onderwerpen, zoals de dood of verdriet, komen aan de orde.

Wat vind jij?